Trẻ biết tìm việc làm để kiếm thêm thu nhập và trải nghiệm cuộc sống khi còn ngồi trên ghế nhà trường là điều đáng mừng, vì đó là dấu hiệu của sự trưởng thành. Đồng thời, khi cầm những đồng tiền do mình kiếm ra, trẻ sẽ biết quý trọng giá trị của lao động. Song, điều khiến nhiều bậc phụ huynh băn khoăn là cho con trẻ tìm thu nhập riêng quá sớm, liệu trẻ có quá sa đà vào việc kiếm tiền mà quên mất nhiệm vụ chủ yếu là học tập?
Trước đây, một bộ phận phụ huynh ở nước ta có tâm lý bao bọc con, ngại việc kiếm tiền sẽ làm cho trẻ lão hoá tâm hồn. Có người sợ tiền bạc làm con trẻ dễ sa vào hư hỏng. Nhưng thực tế, khi có sự hướng dẫn, giám sát của bố mẹ, việc kiếm tiền tiêu vặt không chỉ giúp trẻ biết chi tiêu hợp lý mà hình thành cho trẻ tính độc lập trong cuộc sống.

Ở nước ta hiện nay, có khá nhiều công việc thời vụ phù hợp với khả năng của trẻ ở các khu công nghiệp như khâu khuy áo, lên gấu quần, may đai lưng, hoặc quét dọn nhà cửa, sân vườn ở các khu vui chơi, câu lạc bộ, bán hoa và quà nhân những ngày lễ tết, phục vụ bưng bê, rửa chén bát ở nhà hàng… Nếu con bạn có chút năng khiếu về hội hoạ và khéo tay, bạn hãy khuyến khích trẻ làm bưu thiếp, lồng đèn… rồi ký gửi ở các cửa hàng tạp hoá. Nếu con bạn học giỏi, bạn hãy khích lệ trẻ làm gia sư, vừa giúp con củng cố kiến thức, rèn kỹ năng giao tiếp, lại giúp trẻ có tiền tiêu vặt. Cha mẹ cần tạo thêm nguồn thu cho con bằng cách giao con phụ trách việc thu gom bán sách báo, đồ đồng nát trong nhà. Tập cho con nuôi heo đất bằng khoản tiền kế hoạch nhỏ này cùng với tiền lì xì mỗi tết. Nếu có một số tiền kha khá, thì bạn khuyên con đem gửi tiết kiệm ở ngân hàng để lấy lời. Khi con có nhu cầu mua những thứ mình thích, khuyến khích con mua bằng tiền mình để dành, nếu chưa đủ thì nói con tiếp tục tiết kiệm. Có như thế trẻ mới kiên nhẫn và hiểu được giá trị mỗi món đồ mình có là phải qua sự tích luỹ, chắt chiu, không tự dưng mà có. Không dùng tiền để làm phần thưởng hay trả công cho con sau mỗi lần làm việc nhà hay sau mỗi điểm 10, bởi như vậy trẻ dễ có tâm lý sòng phẳng thái quá khi đối nhân xử thế.

Ngay từ khi quyết định cho con tự kiếm tiền tiêu vặt, phụ huynh phải luôn theo sát, nhắc nhở con biết phân bố thời gian hợp lý để không ảnh hưởng đến việc học tập và sinh hoạt hàng ngày. Nếu trẻ làm thêm những việc có liên quan đến mua bán, thì cha mẹ phải thường xuyên giám sát, quản lý chặt chẽ. Nếu con tự kiếm việc thì cha mẹ phải tìm hiểu đối tượng thuê con làm việc. Phải kiểm soát chặt chẽ thời gian, công việc, nơi làm việc và thu nhập của trẻ. Cha mẹ phải chủ động thảo luận, trao đổi với trẻ về kế hoạch sử dụng số tiền trẻ kiếm được. Kiểm tra cách sử dụng tiền của con, đưa ra lời nhận xét cách chi tiêu đúng hay chưa đúng với thái độ tôn trọng, bình tĩnh để giúp con điều chỉnh. Chi tiêu hợp lý không phải là một năng khiếu bẩm sinh mà phải qua một quá trình tích luỹ, học hỏi nên cha mẹ cần kiên nhẫn định hướng cho con từng bước. Đừng để con có suy nghĩ rằng tiền mình làm ra thì muốn xài sao cũng được.

Khi có sự hướng dẫn, giám sát của bố mẹ, việc kiếm tiền tiêu vặt không chỉ giúp trẻ biết chi tiêu hợp lý mà hình thành cho trẻ tính độc lập trong cuộc sống.

Cha mẹ là người định hướng giám hộ cho con

Trẻ muốn tự kiếm tiền sớm là một hiện tượng của xã hội hiện đại. Các em sớm tham gia vào các hoạt động mua sắm cùng gia đình, tiếp xúc được nhiều thông tin thông qua tivi, báo chí… nên sớm có kiến thức về trao đổi mua bán hàng hoá. Nhu cầu sở hữu món đồ mình yêu thích cũng được nhen nhóm từ đây. Và động cơ muốn tự kiếm tiền hình thành rất cụ thể. Mặt khác, trẻ em thời nay có ý thức tự khẳng định mình rất rõ. Mình ủng hộ việc này nếu trẻ có được sự định hướng tích cực và lành mạnh từ người lớn, nhưng không chấp nhận việc để trẻ kiếm tiền bằng mọi giá. Bởi nguy cơ đối với trẻ tự kiếm tiền cũng không ít. Khi nhận thức chưa đủ chín, với suy nghĩ nông cạn cùng tâm hồn mong manh, các em có thể đề cao giá trị vật chất mà quên đi đời sống tinh thần trong các mối quan hệ. Như thế, đồng tiến có thể trở thành “ông chủ” thay vì “người đầy tớ” đối với các em. Khi con trẻ muốn kinh doanh, kiếm tiền bên cạnh việc học, chúng ta cần tìm hiểu nguyên nhân. Trao đổi cùng con thẳng thắn và bình đẳng. Lắng nghe con một cách thiện chí. Áp đặt cực đoan sẽ không hiệu quả và ảnh hưởng đến kết quả học tập cũng như làm mất niềm tin trong mối quan hệ giữa cha mẹ và con cái.

Tiết kiệm cũng là một cách kiếm tiền

Các tỷ phú trên thế giới thường dạy cho con biết tiết kiệm, đi làm thuê, cách sử dụng đồng tiền đúng mục đích. Tôi ủng hộ quan điểm tập cho trẻ nghĩ đến việc kiếm tiền sớm. Điều này tạo cho trẻ một tư duy tốt. Khi lớn lên, trẻ sẽ tự chủ được bản thân, không ỷ lại, và thấm hiểu giá trị của đồng tiền từ chính hai bàn tay, sức lực mình làm nên.

Tuy nhiên, phụ huynh phải hướng cho trẻ từng bước đi, và cảm nhận được ý nghĩa của công việc kiếm tiền, nếu không, trẻ có nguy cơ trở thành nô lệ của đồng tiền, biến thành người thực dụng. Không phải bắt trẻ đi bán hàng, kinh doanh thì mới gọi là dạy con kiếm ra tiền. Bố mẹ chỉ cho con cách tiết kiệm, cách sử dụng đồng tiền đúng ý nghĩa, ví như bạn cho trẻ 10.000 đồng để tiêu vặt, trẻ chỉ xài 5.000 đồng còn lại cất giữ cho những việc khác, đó cũng có thể gọi là trẻ đã biết cách kiếm tiền.

Cả nhà cùng học kiếm tiền

Ở nhà, bà nội thường khuyên em cất ve chai, vỏ lon nước ngọt vào một túi, sau đó đem bán cho các đại lý ve chai. Số tiền đó bà cho em bỏ ống, để dành tiền mua giày thể thao. Cứ dịp lễ tết, mấy chị gái của em cũng háo hức đến chợ mua hoa về, gói bán cho khách qua đường. Bố mẹ không thích mấy chị em đi kiếm tiền, nhưng cũng không cấm, chỉ khuyên chúng em nên lo học. Số tiền em kiếm được từ việc bán hàng dù chỉ vài chục ngàn thôi, em cũng rất thích vì đó là tiền do em làm ra. Như vậy, sau này lớn lên, em cũng có thể vừa làm, vừa học, đỡ gánh nặng cho bố mẹ.

Bố mẹ chính là người đảm bảo rằng con cái của họ khi lớn lên sẽ trở nên giàu có, dư dật về tiền bạc hay không. Dưới đây là những thói quen của một “phụ huynh tồi” và đe dọa đến năng lực tài chính của trẻ trong tương lai.
Tất nhiên, vẫn có những ngoại lệ như các gia đình bị khuyết tật hoặc có vấn đề về y học, nhưng nhìn chung, nghèo đói là hệ lụy trực tiếp của việc nuôi dạy tồi, BusinessInsider khẳng định. Nước Mỹ hiện có gần 46 triệu người nghèo, trong số này, gần 14% nằm trong độ tuổi 18-64. Nếu như nhóm tuổi này “nghèo đói” thì con cái của họ chắc chắn cũng thuộc diện “nghèo đói”.

Một nhà nghiên cứu đã dành ra 5 năm để nghiên cứu thói quen sinh hoạt thường nhật của 233 người thuộc giới thượng lưu, với thu nhập thường niên từ 160.000 USD trở lên và tài sản rọng trị giá tối thiểu 3,2 triệu USD. Đồng thời, ông cũng so sánh chúng với thói quen sinh hoạt của 128 người “nghèo”, với tổng tài sản dưới 5000 USD.

Dưới đây là những thói quen của một “phụ huynh tồi” và đe dọa đến năng lực tài chính của trẻ trong tương lai nhất, theo nhà nghiên cứu đó:

1. Không tập thành thói quen đọc sách cho con của bạn mỗi ngày

Không tập thành thói quen đọc sách cho con của bạn mỗi ngày
Một trong những thói quen phổ biến nhất trong giới thượng lưu và thành đạt chính là đọc sách mỗi ngày để tự học. 30 phút hoặc hơn một ngày là tất cả những gì cần làm. 88% những người giàu có thói quen này, trong khi 98% người nghèo xa lạ với việc đọc sách.

Ben Carson, một nhà tâm thần học nổi tiếng từng chia sẻ câu chuyện về “Cách nuôi dạy những thói quen làm giàu” mà ông học được từ chính người mẹ của mình. Tiến sĩ Carson từng sống ở một trong những khu ổ chuột ở Detroit và mẹ của ông, quá lo rằng con trai của mình sẽ trở thành một thành viên vĩnh viễn của xóm ổ chuột đó, đã quyết định ép cậu bé Carson phải đọc sách mỗi ngày để tự học. Để đảm bảo rằng cậu con trai nghịch ngợm của mình đọc sách hàng ngày, bà mẹ cũng yêu cầu Carson phải viết tóm tắt dài một trang giấy về những gì cậu đã đọc trong ngày hôm đó rồi đưa mẹ kiểm tra.

Lâu dần, Carson hình thành thói quen đọc sách mỗi ngày lúc nào không hay. Cậu bé cũng có đủ sự tự tin để theo đuổi trình độ học vấn cao hơn và cuối cùng là thi đỗ vào trường Y, một giấc mơ có từ thuở nhỏ. Và ngay cả bây giờ, Tiến sĩ Carson vẫn duy trì thói quen đọc mỗi ngày.

Nhiều năm sau này, Carson mới biết rằng hóa ra mẹ ông bị mù chữ. Bà thật ra không đọc được những gì con trai viết trong tờ tóm tắt. Chỉ bằng trực giác của người mẹ, bà Carson biết rằng nếu như mình có thể hình thành nên thói quen đọc sách cho con trai mình, nó sẽ có thể vượt ra khỏi “giấc mơ con” để tìm đến Giấc mơ Mỹ đích thực.

Chính vì thế, nếu muốn đảm bảo cho con của bạn có một tương lai tươi sáng thì thói quen tưởng như đơn giản nhưng đầy sức mạnh này chính là chìa khóa.

2. Phớt lờ quy luật giao du

Người giàu hiểu rất rõ “Luật giao du” mà người nghèo không tài nào hiểu nổi. Những người giàu thường giao du với những người đồng đẳng với mình, hoặc các bậc học giả, trí thức… những người luôn cố cải thiện cuộc sống của mình theo hướng tốt đẹp hơn nữa.

Nhưng nếu như bạn đang sống ở một khu bình dân, nơi môi trường xung quanh không thể tìm đâu ra một bậc trí giả thì sao? Các câu lạc bộ, các nhóm hướng đạo sinh, các tổ chức giáo dục phi lợi nhuận… luôn mang đến một môi trường khuyến khích sự rèn luyện, trau dồi bản thân và tự giác cho trẻ. Hãy đăng ký cho con của bạn tham gia những nhóm này sớm nhất có thể. Tỷ phú Ross Perot, Tổng thống đời thứ 38 của nước Mỹ Gerald Ford, tỷ phú Michael Bloomberg và Neil Armstrong (người đầu tiên đặt chân lên mặt trăng) đều từng là thành viên của tổ chức hướng đạo sinh Eagle Scouts.

3. Vi phạm quy tắc “1 tiếng đồng hồ”

Con của bạn có xem TV, lướt Net hoặc chơi game nhiều hơn 1 tiếng/ngày hay không? Nếu như bạn không biết câu trả lời thì chắc chắn, bạn chưa làm tròn nhiệm vụ “phụ huynh” của mình.

Những người giàu luôn tỏ ra nghiêm khắc trong việc giới hạn thời gian xem TV của con cái. Ngày nay, khi Internet và video game đã thay thế dần vị trí của TV thì các bậc phụ huynh cũng cần phải giới hạn cả thời gian mà trẻ tham gia vào những hoạt động này nữa. Thời gian còn lại, trẻ cần được dành cho việc học, đọc sách, tham gia hoạt động tình nguyện hay các tổ chức/ câu lạc bộ như Eagle Scouts.

Hầu hết các ông bố bà mẹ nhất là ở thành thị, phải cấp cho con một khoản tiêu vặt theo định kỳ. Tuy nhiên, có nhiều cách khiến trẻ sớm biết cách kiếm tiền, trân trọng đồng tiền ngay từ lúc còn nhỏ.
Nhiều bậc cha mẹ không muốn chỉ đơn giản cấp phát tiền tiêu vặt cho con theo yêu cầu. Thay vào đó, họ hướng dẫn trẻ cách để tự kiếm tiền phục vụ cho các nhu cầu như mua đồ ăn vặt, sắm quần áo… Hướng dẫn trẻ làm việc vặt để được trả công là cách giúp con học được cách trân trọng đồng tiền từ sớm. Tự tiêu đồng tiền do mình kiếm ra sẽ giúp trẻ tự tin và biết tận hưởng thành quả sau những giờ lao động.

Sau đây là 5 cách giúp con bạn biết kiếm tiền từ sớm:

1. Trông em, trông trẻ

Theo những người có kinh nghiệm, trẻ khoảng 11 tuổi trở lên đã có thể bắt đầu trông em nhỏ. Một số trẻ khác thì phải đợi đến độ tuổi “teen” mới đủ khả năng làm công việc này.

Trước hết bạn hãy dạy con các kỹ năng cần thiết để trông nom một đứa trẻ nhỏ, trong đó có việc chơi với em bé, lau dọn và một số kỹ năng cấp cứu cơ bản. Ở một số nơi, trẻ không chỉ trông em để kiếm tiền từ cha mẹ, mà có thể còn nhận trông con cho một số gia đình quanh khu vực. Đây là cách giúp con bạn vừa kiếm được tiền vừa rèn luyện kỹ năng chăm sóc người khác.

2. Làm vườn

Công việc làm vườn như cắt cỏ, xén cây là việc vừa sức với trẻ nhỏ. Nhiều ông bố bà mẹ trả một khoản tiền nhỏ cho con sau khi chúng dọn dẹp vườn tược. Nếu nhà hàng xóm, họ hàng thân thích có nhu cầu, bạn cũng có thể cho trẻ qua làm cho nhà khác để chúng học được các tăng thu nhập. Cha mẹ có thể giúp trẻ tự quyết định tiền lương của mình là bao nhiêu, tính theo tiếng đồng hồ hay theo số lượng công việc hoàn thành.

3. Chăm sóc thú cưng, dắt thú đi dạo

Trẻ em luôn yêu động vật và rất thích chơi với chúng. Tuy nhiên, việc chăm sóc chó mèo, dắt chúng đi dạo đòi hỏi thêm một số kỹ năng. Trẻ cần biết cách cho thú cưng ăn, dọn dẹp vệ sinh cho chúng. Với những đứa trẻ có trách nhiệm và biết quan tâm, đây là công việc thích hợp để kiếm tiền bỏ túi.

4. Việc vặt trong nhà

Nhiều bà mẹ áp dụng cách trả tiền công cho con sau khi hoàn thành một công việc lặt vặt nào đó, ví dụ dọn dẹp nhà cửa, lau bụi, sắp xếp lại tủ quần áo, lau cửa sổ. Khoản tiền cho từng công việc có thể rất nhỏ, phù hợp với công sức mà trẻ bỏ ra. Làm được càng nhiều, trẻ sẽ có thêm càng nhiều tiền tiêu vặt.

5. Cho tiền tiêu vặt dựa trên tiền tiết kiệm

Một số phụ huynh không đồng tình với phương pháp đổi việc vặt lấy tiền tiêu. Thay vào đó, họ cấp một khoản định kỳ hằng tuần hoặc hằng tháng để trẻ dằn túi. Tuy nhiên, có người vẫn muốn dạy con có ý thức kiếm tiền bằng cách giao hẹn rằng “con phải ngoan và chịu khó giúp đỡ việc nhà”. Có người lại cho trẻ tiền tiêu vặt bằng chính lợi tức hàng tháng trên khoản tiết kiệm của trẻ. Cách này khuyến khích con có ý thức tiết kiệm từ những khoản tiền mừng tuổi, tiền được cho tặng.