Có đến ba phần tư cư dân mạng trên toàn cầu tham gia vào hoạt động mạng xã hội thông qua tài khoản như Facebook, LinkedIn, Twitter hoặc Google+, theo một thống kê gần đây trên PewInternet.

Nói cách khác, nếu như cách đây một thập niên cùng với sự ra đời của Web 2.0, việc doanh nghiệp sở hữu một website là điều tất yếu thì giờ đây, thương hiệu của doanh nghiệp hoạt động trên các trang xã hội truyền thông là điều bắt buộc để vươn tới một khối lượng khách hàng tiềm năng khổng lồ.

Tuy nhiên, chỉ với một sơ sót rất nhỏ, doanh nghiệp có thể hủy hoại thương hiệu một cách nhanh chóng. Để có thể tận dụng triệt để những lợi ích từ mạng xã hội, hãy đảm bảo rằng doanh nghiệp tránh được những sai sót sau đây.

1. Đưa ra hình ảnh sai về doanh nghiệp

Lý do chính để doanh nghiệp hiện diện trên các trang xã hội chính là chia sẻ tiếng nói của mình với thế giới bên ngoài.

Vì thế, làm thế nào để doanh nghiệp hoàn thành sứ mệnh ấy nếu đi thuê ngoài một doanh nghiệp khác thực hiện giúp công việc quản lý tài khoản cho mình? Thậm chí tệ hơn, nếu người quản lý tài khoản lại không hề có trình độ chuyên sâu về lĩnh vực truyền thông xã hội vốn đang còn khá mới mẻ?

Có khả năng rất nhiều điều tệ hại sẽ xảy đến, khiến người xem không thông hiểu trọn vẹn hoặc hiểu nhầm về doanh nghiệp khi đọc những nội dung kém chất lượng được đăng tải.

Tuy nhiên, không có nghĩa rằng doanh nghiệp không nên sử dụng dịch vụ thuê ngoài. Trái lại, hãy tìm một tổ chức uy tín hay một cá nhân có trình độ cao để cùng doanh nghiệp thực hiện công việc quản lý tài khoản mạng xã hội.

2. Bị hack (đánh cắp)

Vấn đề an toàn và bảo mật thông tin luôn là mối bận tâm chính đối với tất cả những ai sử dụng mạng xã hội. Theo công ty an ninh mạng Trustwave, hằng năm có đến hàng trăm ngàn tài khoản Facebook bị đánh cắp. Hậu quả của việc bị đánh cắp sẽ khiến tài khoản của doanh nghiệp bị ngưng trệ hoạt động và đánh mất niềm tin từ người theo dõi.

Để tránh hệ quả ấy xảy ra, hãy đảm bảo rằng vấn đề quản lý mạng luôn được xem xét cẩn trọng và nếu cần thiết, lập ra chính sách nội bộ cho việc quản lý mạng xã hội cho hoạt động tiếp thị của doanh nghiệp.

3. Chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân

Bộc lộ tính cách của một thương hiệu là điều rất cần thiết vì chúng sẽ giúp doanh nghiệp trở nên đáng ghi nhớ và nổi bật giữa đám đông, đồng thời giúp người theo dõi thấu hiểu nhiều hơn về những cá nhân đứng phía sau thương hiệu. Tuy nhiên, đừng bày tỏ quá nhiều những thông tin cá nhân trên mạng xã hội.

Tham gia vào các lời bình phẩm tiêu cực hoặc chia sẻ những chủ đề nhạy cảm như chính trị, tôn giáo có thể sẽ gây ảnh hưởng xấu đến thương hiệu của doanh nghiệp và tạo phản cảm cho người xem.

4. Không tạo ra những mẫu nội dung gốc

Nếu doanh nghiệp muốn tạo lập hình ảnh một cá nhân thuộc doanh nghiệp như một chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực mình hoạt động và gắn kết nhiều hơn với người xem, thì đừng cố gắng bắt chước người khác.

Điều ấy không có nghĩa rằng không thể chia sẻ hình ảnh, video clip và bài viết của người khác mà doanh nghiệp nên tạo ra những nội dung gốc giúp hút đúng đối tượng khán giả mục tiêu của mình.

5. Lạm dụng dấu hashtag (#)

Hiển nhiên ký hiệu # đang được sử dụng rất rộng rãi và một nghiên cứu đăng trên Forbes gần đây cho thấy những hình ảnh đính kèm ký hiệu hashtag thu được nhiều “like” hơn những hình ảnh không sử dụng ký hiệu này.

Tuy nhiên, hãy cẩn trọng, rất có thể lợi bất cập hại. Chẳng hạn, McDonald’s từng thất bại ê chề từ khi kêu gọi người tiêu dùng chia sẻ #McDStories.

Bởi kết quả thu được là vô số người thuật lại những mẩu chuyện kinh khủng, trải nghiệm tiêu cực giữa họ với chuỗi nhà hàng này thay vì những trải nghiệm thú vị và ấm áp cùng bạn bè, gia đình khi thưởng thức McDonald’s.

Do đó, cách dễ dàng nhất để tránh hệ quả ấy chính là định nghĩa thật rõ ràng ký hiệu hashtag và hướng đến đúng đối tượng khách hàng khi kêu gọi chia sẻ.

6. Sử dụng quá nhiều nền tảng truyền thông xã hội

Chia sẻ ý tưởng tại nhiều nền tảng mạng xã hội khác nhau là một ý tưởng, nhưng doanh nghiệp không nhất thiết phải hiện diện ở khắp nơi. Chẳng hạn, một doanh nghiệp luật sư mới cần xuất hiện trên LinkedIn nhưng không hẳn phải quảng bá trên Pinterest, Snapchat hay Instagram.

Hãy tiến hành một số nghiên cứu để tìm hiểu đâu là nơi khách hàng của doanh nghiệp đang ở và tập trung chính vào những nền tảng ấy.

7. Cập nhật quá tải thông tin

Chia sẻ nội dung theo một chu kỳ thường xuyên là điều tuyệt đối nên làm, nhưng đừng quá lạm dụng, vì điều ấy sẽ khiến người xem trở nên chán chường trước dòng thông tin quá nhiều từ doanh nghiệp.

Báo thế giới 2015 tiếp tục chứng kiến năm ảm đạm đối với báo in, song song với cạnh tranh gay gắt về doanh thu quảng cáo lẫn kênh tiếp cận độc giả của mạng xã hội.

Lượng phát hành của báo giấy tiếp tục giảm đáng kể, trong khi nỗ lực phát triển đọc tin tức trên website và điện thoại bị cạnh tranh gay gắt với các công ty công nghệ và dịch vụ mạng xã hội. Ảnh: Jouranlism.org
Tại thị trường Mỹ, 2015 vẫn là năm suy thoái đối với báo giấy. Khảo sát của Trung tâm nghiên cứu Pew cho biết, lượng phát hành của các số báo trong ngày thường giảm 7%, trong khi phát hành ngày Chủ nhật giảm 4%. Cả 2 mức giảm này đều là cao nhất kể từ năm 2010. Cùng lúc, lợi nhuận từ quảng cáo cũng giảm mạnh nhất kể từ năm 2009, gần 8% trong giai đoạn 2014 – 2015.

Nhân sự làng báo Mỹ cũng bị tinh giản, khoảng 10% vào năm có số liệu mới nhất là 2014. Như vậy, trong 20 năm qua, đội ngũ làm báo tại Mỹ đã cắt bớt 20.000 vị trí, giảm gần 39%.

Trong bối cảnh báo in suy giảm, Viện Nghiên cứu Báo chí Reuters (RISJ) cũng công bố báo cáo toàn cảnh về thị trường tin tức trực tuyến năm qua, để nhấn mạnh sự cạnh tranh của các công ty công nghệ và mạng xã hội (MXH), cũng như nỗ lực của các cơ quan thông tấn để thích ứng với tình hình mới. Nhóm thực hiện khảo sát ở hơn 20 quốc gia, quy mô mẫu mỗi nước là hơn 2.000 người, chủ yếu là các nước phương Tây.

Mạng xã hội trở thành nguồn cấp tin quan trọng
Theo khảo sát của RISJ, 51% những người tham gia khảo sát cho biết họ sử dụng mạng xã hội là nguồn cung cấp thông tin mỗi ngày. Trong số này, 12% ý kiến khẳng định mạng xã hội là nguồn chính. Facebook là kênh thông tin quan trọng nhất để đọc, xem và chia sẻ tin tức.

Đối tượng đọc tin tức nhiều nhất trên mạng xã hội là phụ nữ (họ hiếm khi vào thẳng trang web tin tức hoặc ứng dụng của tờ báo đó) và giới trẻ. Lần đầu tiên, số người trong độ tuổi 18 – 24 khẳng định mạng xã hội là nguồn cung cấp thông tin chính quan trọng hơn truyền hình (28% so với 24%). Truyền hình vẫn là phương tiện tin tức quan trọng nhất với các nhóm người lớn tuổi, nhưng đang theo chiều suy giảm.

Về thiết bị, việc sử dụng điện thoại thông minh để đọc tin tức gia tăng nhanh chóng (khoảng 53%), trong khi lượt đọc tin trên máy tính đang giảm, còn lượt tăng trên máy tính bảng thì chững lại.

Phần lớn độc giả vẫn lưỡng lự không muốn chi tiền đối với các tin tức chung chung, đặc biệt ở những nhóm nước nói tiếng Anh với độ cạnh tranh gay gắt. Tuy nhiên, ở những nước nhỏ hơn, do yếu tố ngôn ngữ nên xu hướng sẵn sàng chi trả là gấp đôi.

Điều khiến những tờ báo đau đầu là tỷ lệ sử dụng các phần mềm chặn quảng cáo gia tăng (khoảng 10% ở Nhật Bản và đến 35% ở Ba Lan). Con số này đặc biệt cao ở những người dưới 35 tuổi và những người thường xuyên đọc tin tức. Phần lớn họ đều đã tải các ứng dụng chặn quảng cáo và sử dụng thường xuyên, hiếm khi ngưng hoặc gỡ bỏ nó. Khoảng 8% người sử dụng điện thoại thông minh cũng đang dùng ứng dụng chặn quảng cáo.

Một điểm đáng quan ngại là xu hướng cá nhân hóa bảng tin, hoặc lựa chọn tin tức dựa trên thuật toán, sẽ khiến độc giả có thể bỏ lỡ những thông tin quan trọng. Phần lớn độc giả trẻ thoải mái với những tin tức xuất hiện dựa trên thuật toán hơn là tin bài do ban biên tập gợi ý.

Cạnh tranh trong kênh phân phối
Trong 5 năm nghiên cứu các nguồn cung cấp thông tin, nhóm nghiên cứu phát hiện xu hướng chung là lượt xem truyền hình và báo, trang tin trực tuyến đang có xu hướng tăng trong khi tỷ lệ đọc báo in ngày càng suy giảm đáng kể.

Tuy nhiên, thay đổi lớn nhất trong thế giới truyền thông số là sự tăng trưởng của những thông tin truy cập qua mạng xã hội như Facebook, Twitter, Instagram và Snapchat. Ở Mỹ, số người sử dụng mạng xã hội là nguồn cấp tin chính tăng đến 46% trong tổng mẫu khảo sát, gần gấp đôi kể từ năm 2013.

Nhưng vấn đề không chỉ là tiếp cận với tin tức thông qua mạng xã hội. Đối với Facebook, cách thể hiện tin tức đang trở thành một yếu tố mà dịch vụ này đẩy mạnh phát triển trong năm qua.

Nhu cầu sử dụng mạng xã hội để đọc tin (khối vàng) so với các mục đích khác (khối xanh) trong những nước mà RISJ khảo sát. Tuy nhiên, nhu cầu đọc tin trên mạng xã hội ở Hàn Quốc và Nhật Bản có sự khác biệt so với số liệu chung.

Nhu cầu sử dụng mạng xã hội để đọc tin (khối vàng) so với các mục đích khác (khối xanh) trong những nước mà RISJ khảo sát. Tuy nhiên, nhu cầu đọc tin trên mạng xã hội ở Hàn Quốc và Nhật Bản có sự khác biệt so với số liệu chung.

Những tin tức xuất hiện từ thuật toán có xu hướng ưu tiên các tin nóng, các video thời sự, live stream, và những hình ảnh có nội dung; trong khi những nhà xuất bản đang nỗ lực đăng tải những định dạng truyền thống. Từ giữa năm 2015, Facebook cũng mở chức năng để các tờ báo có thể đăng “bài báo tức thời”. Khi tin tức đến với độc giả ngày càng nhiều trên mạng xã hội, họ không còn cần thiết phải truy cập trực tiếp vào trang web của báo.

Việc tiếp cận tin tức trên mạng xã hội cũng có những khác biệt đáng kể về thế hệ và giới tính. Chẳng hạn, phụ nữ có xu hướng sử dụng mạng xã hội để đọc tin nhiều hơn đàn ông. Mạng xã hội mà đặc biệt là Facebook là cơ chế tìm kiếm tin tức duy nhất có sức hấp dẫn với phụ nữ hơn đàn ông.

Ngoài ra, bên cạnh đọc tin trên mạng, nhiều người vẫn sử dụng tivi, radio và báo giấy nhưng với mức độ khác biệt đáng kể nếu chia theo độ tuổi. Đối với những nhóm dưới 45 tuổi, tin tức trên mạng quan trọng hơn cả thời sự truyền hình. Đối với độc giả 18 – 24 tuổi, việc tiếp cận thông tin nhiều nhất là từ mạng xã hội (28%), đến tivi (24%) và bỏ xa báo in (6%).

Theo nhóm nghiên cứu, không có nhiều thay đổi đáng kể trong những nền tảng mạng xã hội chủ yếu để đọc tin tức, và Facebook vẫn giữ vị trí hàng đầu. 44% những người tham gia khảo sát nói họ dùng Facebook để đọc tin. YouTube cũng là một kênh thông tin quan trọng (19%), Twitter vẫn là nền tảng chia sẻ tin tức được nhiều nhà báo, chính trị gia và những người “nghiện tin tức” sử dụng (10%), Instagram và WhatsApp đang trong giai đoạn tăng trưởng. Facebook chính là dịch vụ lớn nhất trong tất cả những nước mà nhóm khảo sát tìm hiểu (ngoại trừ Nhật Bản).

Không chỉ đọc tin, mạng xã hội còn khuyến khích người dùng thảo luận và chia sẻ thông tin. 24% người đọc tin trên mạng đã chia sẻ các tin tức này trên mạng xã hội mỗi tuần. Họ thường quan tâm về những chủ đề như chính trị, kinh doanh, công nghệ và môi trường. Phần lớn người dùng chia sẻ thông tin về những điều họ đồng tình (như ở Australia, Mỹ). Ngược lại, người dùng ở Anh thường có xu hướng chia sẻ những chuyện họ không thích.

Theo Pew, năm 2015, thị trường Mỹ chi tiêu 59,6 tỷ USD cho quảng cáo số (digital advertising), bao gồm các công cụ tìm kiếm, mạng xã hội, web tin tức và các website khác. Đây là mức tăng 20% so với năm 2014. Các nền tảng số hiện chiếm 33% trong tổng chi quảng cáo (183 tỷ USD) ở mọi nền tảng. Những số liệu này vẫn tiếp tục là mức tăng so với năm 2014 (lần lượt là 28% và 175 tỷ USD). Digital ad được chia theo 2 nhóm: cho thiết bị di động (1) và desktop (2). Trong đó, chi quảng cáo trên nhóm 1 chiếm hơn một nửa trong tổng chi, đạt 31,6 tỷ USD và cao hơn một chút so với 28 tỷ USD quảng cáo trên desktop.

Thống trị về lợi nhuận digital ad vẫn là 5 công ty công nghệ và dịch vụ mạng xã hội lớn: Google, Facebook, Yahoo, Microsoft và Twitter, chiếm 65% tổng lợi nhận từ digital ad trong năm 2015, hay 38,5 tỷ USD trong 59,6 tỷ USD. Trong nhóm này, lợi nhuận digital ad năm 2015 của Facebook và Twitter phụ thuộc lớn vào di động, lần lượt là 77% và 88%. So với đó, quảng cáo trên di động chiếm phần nhỏ hơn trong lợi nhuận digital ad của Google và Yahoo, lần lượt là 41% và 35%.

Về quảng cáo hiển thị (display ad), vẫn là 5 công ty hàng đầu chiếm hết phần lớn của miếng bánh: 59% trên tổng số (hoặc 15,7 tỷ USD trên 26,8 tỷ USD) gồm các công ty như Facebook, Twitter, Yahoo, Google và Verizon. 41% còn lại (11 tỷ USD) mới chia đều cho những website của các báo, các mạng lưới quảng cáo hoặc những dịch vụ mạng xã hội khác.