Khởi nghiệp trong doanh nghiệp to na ná startup tự thân, nhưng không có mặt trên thị trường nhà hàng mới, biệt lập. Trong bối cảnh rộng rãi tập đoàn đang mua bí quyết duy trì khả năng cạnh tranh, lựa chọn “đứng trên vai người khổng lồ” tạo ra rộng rãi thời cơ kèm theo thách thức cho người khởi nghiệp.

Từng khiến cho việc gần 10 năm ở Tập đoàn khoa học Bkav, Nguyễn Minh Đức quyết định đầu quân cho Tập đoàn FPT vào năm 2013. Tại đây, anh chống chèo dự án Cyradar – giải pháp an ninh mạng cho nhà hàng, cơ quan doanh nghiệp nhà nước. Sau 4 năm vận hành, Cyradar tách ra khỏi FPT để trở nên startup độc lập.

Đức cho biết, Cyradar hiện là doanh nghiệp độc lập. Với danh mục khách hàng của FPT, nhà hàng kết nối thuận lợi sở hữu nhiều doanh nghiệp to như Cục an toàn thông tin, Văn phòng chính phủ, khối nhà băng.

“Xuất phát từ tập đoàn lớn, Cyradar được hỗ trợ tài chính, mạng lưới chuyên gia giàu kinh nghiệm, mối quan hệ ở rộng rãi lĩnh vực. Đặc biệt, dự án khoa học mang thể tận dụng tập người mua lớn sẵn có để kiểm tra tính năng sản phẩm. Ý tưởng kinh doanh mới được nhào nặn trước khi phát triển thành doanh nghiệp luôn thuận lợi hơn startup tự thân thiếu vốn, kinh nghiệm thị trường”, Đức nhận định.

Thay vì tự khiến cho toàn bộ thiết bị, nhà sáng lập với thể tận dụng nguồn lực từ công ty lớn để rút ngắn thời gian, tránh rủi ro. Các dự án khả thi sẽ được đầu tư hoặc tách ra thành công ty độc lập. Ngoại giả, vị tổng giám đốc Cyradar tiết lậu, FPT chỉ sở hữu 3 nhóm khởi nghiệp trong 3 năm vừa qua.

Sau ba năm công tác tại FPT, Lê Việt Thắng quyết định thôi việc rồi mở công ty riêng với tên 1Office. Hành trình khởi nghiệp tự thân khiến anh cảm thấy hạnh phúc hơn so sở hữu “núp dưới bóng người khổng lồ”. Anh quan niệm dự án xuất phát từ tập đoàn to chẳng phải là startup.

“Vòng đời quy trình khiến cho thử, sửa sai của startup nhanh hơn do khởi nghiệp trong tập đoàn lớn chịu phổ biến sự ràng buộc. Hơn nữa, sự tương trợ tài chính dễ dàng làm cho nhà sáng lập ỷ lại, không phải kiên tâm sống chết cùng dự án”, Thắng bộc bạch quan điểm.

Đồng tình sở hữu người sáng lập 1Office, Nguyễn Xuân Đạo – nhà sáng lập doanh nghiệp TNHH thương mại & Dịch vụ BigHand cho rằng, việc đưa sản phẩm, dịch vụ mới ra thị trường cạnh tranh hơn trong môi trường siêu thị lớn bởi những buộc ràng về chính sách, quy trình thông qua kéo dài. Mặt khác, nhà sáng lập dễ đi vào lối mòn của người đi trước, mất khả năng sáng tạo, đặc thù ảo tưởng sức mạnh, khả năng bản thân mà quên rằng họ đang dựa vào nguồn lực của tập đoàn.

“Tôi là nhà sáng lập, điều hành dự án thực phẩm sạch trong nhà hàng. Đa số kế hoạch, chiến lược buôn bán đã hoàn thiện, chứng minh khả thi. Tuy nhiên ban quản trị không rót vốn vì trót đầu tư cho mô hình khác. Tôi gần như sụp đổ nhưng quyết định thôi việc và tự xây dựng BigHand tới nay. Các người khởi nghiệp trong nhà hàng to phải xác định tâm lý trước lúc dự án được công nhận, đầu tư”, Đạo trải lòng.

Xuân Đạo nhận định tất cả hình thức khởi nghiệp đều với ưu nhược điểm. Nếu khởi nghiệp tự thân đem lại tự do nhưng đòi hỏi bổn phận to, thì lựa chọn “đứng trên vai người khổng lồ” tuy bị ràng buộc nhưng giúp chúng ta nhận hỗ trợ tài chính, quan hệ, kinh nghiệm. Dù khởi nghiệp theo cách nào, đích đến rút cuộc của doanh nhân vẫn là thành công. Cần nhà lãnh đạo bắt buộc nhìn xa, bền chí đến cộng có con đường họ đã mua.

Khi bạn nghe đến các kế hoạch kinh doanh dài hạn, bạn có thể hình dung đến một bản tài liệu khoảng 40 trang, dày đặc những văn bản, biểu đồ và sơ đồ. Trên thực tế, bây giờ hầu hết các kế hoạch kinh doanh không đi theo cách này. Các kế hoạch kinh doanh ngày nay thường đi theo hình thức lập các slide hoặc là văn bản ngắn hơn bao gồm 10 trang tóm tắt điều hành.

Rất nhiều người bị mắc kẹt với những phân tích vô dụng và dành 6 tháng xây dựng kế hoạch kinh doanh trước khi họ bắt tay vào khởi nghiệp. Tốt hơn là nên bắt đầu thử nghiệm một số công việc trước khi bạn dành thời gian vào một kế hoạch.

Bạn nên đồng thời, in một số danh thiếp, tạo một website và bắt đầu vào việc tạo ra nguyên mẫu cho một sản phẩm khả thi tối thiểu (MVP: Minimum Viable Product).

Những ý tưởng kinh doanh thường giản dị. Không có gì thật đặc biệt ở hầu hết các ý tưởng. Điều thật sự quan trọng là cách triển khai hoạt động, khả năng biến ý tưởng thành hiện thực, và chất lượng của đội nhóm những người tham gia.
Thuyết phục nhà đầu tư

Có thể nói rằng, khi bạn sẵn sàng để mở rộng ý tưởng hoặc tăng nguồn vốn, bạn sẽ cần ít nhất một pitch deck cơ bản (pitch deck là bản kế hoạch start up với tiêu chí thật đơn giản và dễ hiểu để thuyết phục nhà đầu tư) và một bản kế hoạch tài chính. Cần có một pitch deck thật tốt để trình bày với nhà đầu tư nhằm đảm bảo startup của bạn không bị hết vốn trước khi bạn ra mắt sản phẩm của mình.

Kế hoạch kinh doanh gồm: những vấn đề mà công ty của bạn đang cố gắng giải quyết, làm thế nào bạn có kế hoạch để giải quyết vấn đề đó, thị trường và các đối thủ cạnh tranh, làm thế nào bạn có kế hoạch kiếm tiền; và một dự báo tài chính cho 3 đến 5 năm tới.
Các phần trong kế hoạch của bạn

1. Đội nhóm. Khi bạn lên đề cập các bộ phận trong đội ngũ của bạn, bạn nên nhấn mạnh không chỉ những người tham gia vào các hoạt động thường nhật của công ty, mà cả các cố vấn và các mentor xung quanh đội ngũ. Yếu tố con người là tất cả trong một công ty. Hầu hết các nhà đầu tư tốt sẽ cho bạn biết rằng họ sẽ chọn một đội A với một ý tưởng kinh doanh B hơn là một ý tưởng kinh doanh A với một đội B.

2. Vấn đề. Mô tả vấn đề mà bạn đang cố gắng giải quyết và đưa ra bằng chứng cho nhu cầu của giải pháp này. Điều quan trọng là phải chứng minh được bạn hiểu vấn đề là gì, bạn có một kế hoạch rõ ràng để giải quyết nó, và bạn biết vấn đề bạn giải quyết nhắm đến đối tượng nào. Việc chứng tỏ được bạn xác định được thị trường mục tiêu là rất quan trọng.

3. Sản phẩm. Đây là điểm rất nhiều doanh nhân gặp khó khăn. Họ sẽ nói về một sản phẩm có thể tồn tại vào một ngày nào đó trong tương lai, nhưng họ không có gì để thể hiện điều đó. Nếu bạn đến gặp một nhà đầu tư với một nguyên mẫu thì mọi thứ sẽ trở nên dễ hình dung – thậm chí dù chỉ là bản wireframes, mockups, hoặc phiên bản in 3-D của sản phẩm tương lai này – bạn sẽ nhận được nhiều hơn từ phía các nhà đầu tư. Trong phần sản phẩm này, bạn cũng có thể chia sẻ với nhà đầu tư về thời hạn tạo ra sản phẩm và những cột mốc quan trọng bạn sẽ hướng đến trong việc phân phối sản phẩm, cũng như bàn bạc về sản phẩm tương lai có thể áp dụng trong thị trường mục tiêu ra sao, và những dịch vụ bạn có thể cung cấp như quà tặng kèm, đồ hạ giá để tăng doanh thu trung bình từ khách hàng.

4. Thị trường. Trong phần thị trường, bạn cần có khả năng trình bày về các các nhà cung cấp của bạn, và các nguồn hoặc các bộ phận, thành phần cần thiết để tạo ra sản phẩn (hoặc kỹ thuật số hoặc hữu hình). Bạn nên bao gồm cả thông tin về những thách thức bạn sẽ phải đối mặt và các rào cản để gia nhập vào thị trường này, cho dù là về nguồn vốn hay kiến thức. Bạn cũng nên đề cập đến lĩnh vực sở hữu trí tuệ và cấp bằng sáng chế trong ngành của bạn. Tìm ra những báo cáo phân tích gần đúng về phạm vi của thị trường, và bàn bạc về giai đoạn thị trường này sẽ đạt tới trong quá trình phát triển. Đây là một thị trường 10 năm tuổi, 1 năm tuổi, hay một thị trường 100 năm tuổi? Làm thế nào bạn cạnh tranh được với đối thủ? Ai sẽ là đối thủ của bạn, và ai sẽ là công ty đối tác tiềm năng mà bạn có thể cộng tác làm việc để đẩy mạnh những giải pháp bạn đang cố gắng mang đến với thế giới?

5. Mô hình tài chính của bạn. Phần này đề cập đến việc bạn sẽ kiếm tiền như thế nào. Rất nhiều công ty ở California vật lộn với việc tìm ra mô hình doanh thu của họ. Mọi người thường cho rằng nếu họ xây dựng sản phẩm và có người dùng nó, vậy là họ có thể kiếm tiền. Và sau khi kiếm được tiền, họ có thể mở rộng quy mô và tìm ra mô hình doanh thu sau. Tốt thôi, nhưng tôi thấy rằng việc hiểu được mô hình doanh thu (ít nhất là một mô hình doanh thu cụ thể) trước khi bạn bắt đầu kiếm tiền và dành vốn cho công ty là điều cần thiết.
Những câu hỏi quan trọng để giải quyết kế hoạch khởi nghiệp sơ lược:

Khi bạn xây dựng kế hoạch, bạn sẽ muốn nói về thị trường của bạn cho dù bạn đang bán hàng cho doanh nghiệp hay cho khách hàng. Bạn sẽ muốn nói về cách bạn bán hàng, và thông qua những kênh phân phối nào. Bạn sẽ bán buôn hay mở cửa hàng? Hay bạn sẽ bán hàng online với giá bán lẻ? Hay là một sản phẩm kỹ thuật số? Hay là sản phẩm cơ học? Bạn sẽ bán hàng với số lượng lớn hay bán lẻ?

Nhưng câu hỏi quan trọng nhất là: Sản phẩm của bạn tạo ra doanh thu một lần hay doanh thu định kỳ cho doanh nghiệp. Tôi nhận thấy, từ kinh nghiệm của các công ty như iContact, nếu bạn có thể tạo ra mô hình doanh thu định kỳ, bạn có thể dễ dàng và trơn tru hơn để tăng doanh thu của mình.

Bạn cũng cần cần đưa ra giả định khi số lượng người dùng hoặc khách hàng của bạn tăng lên. Và bạn muốn xác định giá thành đơn vị sản phẩm – bạn sẽ tốn bao nhiêu để sản xuất ra một đơn vị sản phẩm. Giá thành thay đổi phụ thuộc vào khối lượng sản phẩm của bạn. Ví dụ, nếu bạn sản xuất một sản phẩm, chi phí là 50,000 đô la, nhưng nếu bạn mở rộng quy mô và sản xuất 10,000 sản phẩm, mỗi sản phẩm có thể chỉ tốn 1000 đô la.

Khi bạn đã tính được chi phí đơn vị, bạn cũng tính được doanh thu đơn vị, tùy thuộc vào bạn sẽ định giá sản phẩm ra sao. Nếu bạn định giá 5000 đô la cho một sản phẩm chi phí mất 1000 đô la khi mở rộng sản xuất, thì đó là một cơ hội tuyệt vời để xây dựng một doanh nghiệp mang lại lợi nhuận.

Khi thuyết phục nhà đầu tư. Bạn cần phải làm rõ giả định về giá thành và chi phí. Bạn nên có kế hoạch doanh thu theo tháng ít nhất là trong 36 (hoặc 60) tháng đầu tiên. Và, dĩ nhiên, doanh thu trừ đi chi phí chí cho ra lãi suất ròng. Tiếp đó, bạn sẽ cần chứng minh sau bao nhiêu tháng thì bạn hòa vốn. Hòa vốn được định nghĩa là điểm tại đó bạn kiếm được nhiều hơn những gì bạn chi ra (nói cách khác, thu nhập của bạn là dương).
Dưới đây là ví dụ cho kế hoạch tài chính của 60 tháng (5 năm)

Đường màu xanh là doanh thu của bạn, đường màu đỏ là chi phí, đường màu đen là lợi nhuận. Trong những năm đầu tiên của quá trình đầu tư mạo hiểm, bạn có thể có chi phí (màu đỏ) lớn hơn doanh thu (màu xanh). Không sao đâu. Đây là thời gian bạn đang đầu tư.

Đường màu đen (tổng lợi nhuận) ban đầu chỉ đơn giản là vùng chi phí đầu tư chưa thu hồi được. Ví dụ, tổng chi phí đầu tư ở tháng thứ 27 là 2,4 triệu đô la. Nếu đây là sơ đồ chiếu lệ của bạn, bạn cần phải kiếm được trên 2,5 triệu đô để đảm bảo rằng bạn có đủ tiền để trong một vài năm tới có thể hòa vốn hoặc có phương án dự phòng trong trường hợp giả định của bạn là sai.

Cuối cùng, đường màu xanh bắt đầu nằm trên đường màu đỏ, doanh thu của bạn bắt đầu nhiều hơn chi phí bỏ ra, và đường tổng lợi nhuận bắt đầu đi lên cho đến khi chạm điểm mà tại đó tổng lợi nhuận của công ty được duy trì là dương. Tại điểm này và tiếp đó, bạn có một công ty sinh lời. Và khi bạn có một công ty sinh lời, bạn có một công ty giá trị.

List câu hỏi cho kế hoạch khởi nghiệp

Kế hoạch khởi nghiệp của bạn cần giải quyết những câu hỏi sau:
– Đội của bạn gồm những ai?
– Nền tảng của họ là gì?
– Những gì là cần thiết cho sản phẩm của bạn?
– Giá cả sản phẩm của bạn như thế nào?
– Phạm vi thị trường ra sao?
– Thị trường có sẵn sàng với sản phẩm này không?
– Chi phí sản xuất sản phẩm ra sao?
– Tổng kinh phí khởi nghiệp là bao nhiêu?

Bạn cũng cần giải quyết được những câu hỏi này:
– Mất bao lâu để đạt tới hòa vốn?
– Liệu bạn có cần yêu cầu bằng sáng chế hay bằng sở hữu trí tuệ không?
– Sản phẩm trong tương lai của bạn là gì?
– Dự án doanh thu hằng năm của bạn?
– Dự án giá cả hằng năm của bạn?
– Dự án lợi nhuận hằng năm của bạn?

Những câu trả lời này rất quan trọng trong kế hoạch và bản pitch deck của bạn. May mắn thay, bạn sẽ không cần đến một bản kế hoạch kinh doanh dài 40, 50 hay 60 trang để có thể huy động vốn, nhưng bạn sẽ cần nhiều hơn là chỉ một vài trang. Một bản gồm 10 – 20 slide, và có thể thêm một vài slide nữa trong trường hợp ai đó muốn hỏi thêm thông tin, điều này sẽ làm tăng cơ hội huy động vốn và tài trợ cho doanh nghiệp của bạn.

John Rampton từng xếp vị trí thứ 3 trong “Top 50 người có ảnh hưởng đến thế giới trực tuyến” do Entrepreneur Magazine bình chọn. John khá nổi tiếng trong giới doanh nhân và lĩnh vực kết nối tại Mỹ, nhưng không nhiều người biết rằng thuở hàn vi, anh chỉ là một nhân viên giao báo.

Trên những nẻo đường giao báo, anh đã có cơ hội gặp gỡ những người giàu có, tiếp cận được với những suy nghĩ, thói quen, hành động cùng những bí quyết kinh doanh thành công của họ. Và đó chính là những “con đường” dẫn cậu bé giao báo bước vào thế giới giàu sang.

John Rampton chia sẻ 5 bài học dẫn lối thành công quý giá mà anh đã học được khi bắt đầu hành trình khởi nghiệp của mình.
Luôn đặt câu hỏi

Trong rất nhiều trường hợp, việc đặt câu hỏi sẽ tốt hơn đưa ra giả định. Trước đây tôi từng có quan niệm sai lầm rằng, đặt câu hỏi sẽ khiến người khác đánh giá tôi là một kẻ ngốc và không đủ trình độ trong lĩnh vực đầu tư, kinh doanh.

Tuy nhiên, trên thực tế, bạn càng đặt nhiều câu hỏi bao nhiêu thì càng tiết kiệm được thời gian và tiền bạc bấy nhiêu. Đặt câu hỏi đồng nghĩa với việc bạn hứng thú học hỏi và luôn muốn lắng nghe người khác. Không ai từ chối hoặc đánh giá thấp một người cầu tiến khi họ đặt câu hỏi.

Nếu một ai đó đánh giá thấp bạn chỉ vì bạn đặt câu hỏi, hãy bỏ qua những lời đánh giá đó. Bởi đơn giản, bạn chỉ đang thu thập thêm thông tin giúp cho quá trình ra quyết định của mình hiệu quả hơn.
Đừng bỏ học đại học

Đừng nghĩ ai cũng có thể trở thành Bill Gates hay Mark Zuckerberg.

Chúng ta thường nghe nhiều câu chuyện về những doanh nhân trẻ bỏ học giữa chừng và thành công. Họ trở thành thần tượng đối với nhiều người. Tuy nhiên, tôi sẽ không khuyến khích các bạn trẻ bỏ học đại học để khởi nghiệp.

Khi bạn học đại học, bạn sẽ có nền tảng kiến thức vững chắc và đa dạng về mọi vấn đề. Điều này sẽ rất hữu ích cho việc kinh doanh của bạn, đặc biệt là khi bạn bắt đầu khởi nghiệp với số vốn ít ỏi và chưa có kinh nghiệm thực tế.

Tất nhiên, tôi vẫn phải thừa nhận rằng trường lớp chỉ cung cấp những thứ nền tảng nhất, còn thực tế mới là người thầy “nghiêm khắc” nhất dẫn bạn đi đến thành công. Do vậy bạn hãy nắm bắt tối đa cơ hội, hãy cố gắng học hỏi mọi lúc mọi nơi.
Tìm một cộng sự (hoặc một người tư vấn)

Ban đầu khi mới khởi nghiệp, tôi lựa chọn làm một mình mà không tìm bất cứ người cộng sự nào. Nhưng ngay sau đó, tôi nhận ra rằng, hai người bao giờ cũng tốt hơn một. Có một người cộng sự sẽ giúp bạn đánh giá vấn đề một cách toàn diện hơn; đồng thời đưa ra quyết định sáng suốt hơn. Cộng sự sẽ là người bổ sung những kỹ năng, kiến thức, kinh nghiệm mà bạn còn thiếu để dẫn dắt công ty thành công.

Đôi khi bạn cũng có thể tìm thêm những người tư vấn tin cậy, họ sẽ chỉ cho bạn những kinh nghiệm quý báu giúp bạn điều hành doanh nghiệp tốt hơn.
Hài lòng với thành công ban đầu

Hài lòng với những thành công nhỏ, học tập từ những thất bại lớn.

Khi mới thành lập công ty, tôi luôn hướng đến những dự án lớn và nghĩ rằng đó mới là thành công. Tuy nhiên, điều tôi hối tiếc vì đã không nhận ra khi đó là ngay cả những thành công nhỏ cũng có thể dẫn lối bạn đến thành công khác lớn hơn. Do vậy, hãy tập hài lòng với những thành công bước đầu và đừng bao giờ phàn nàn về thất bại.

Bạn hãy ăn mừng khi đạt được bất cứ điều gì đó, bởi nó cho thấy bạn đã vượt qua được những khó khăn và trở ngại để đi đạt thành quả. Đây sẽ là yếu tố khích lệ tinh thần và giúp bạn vươn lên.
Tạo niềm vui trong cuộc sống

Thời điểm mới khởi nghiệp, tôi làm việc như một kẻ điên đến mức quên ăn quên ngủ. Tôi bận đến mức quên cả những thói quen hàng ngày và bỏ qua nhiều niềm vui trong cuộc sống. Tôi luôn trong trạng thái lo lắng và căng thẳng vì áp lực công việc.

Giờ đây, tôi ở nhà nhiều hơn, quan sát các con tôi trưởng thành mỗi ngày và rút ra nhiều bài học quý giá từ cuộc sống áp dụng vào việc ra quyết định kinh doanh.

“Nghề chọn người, chứ không phải người chọn nghề”, thành ra, đào thải cũng bình thường thôi. Có hàng trăm nẻo đường khởi nghiệp vào đời.

Trong bài viết gửi Báo Đầu tư Online – Baodautu.vn, ông Trần Hải Bằng, sáng lập vemaybay.com.vn muốn chia sẻ 10 năm kinh nghiệm khởi nghiệp của mình với giới trẻ. Theo ông Bằng, có hàng trăm nẻo khởi nghiệp, chìa khóa thành công nằm trong tay mỗi người nếu chọn đúng thế mạnh của mình.

Sau khi đọc bài viết của một bạn cựu sinh viên Trường đại học Ngoại thương (FTU) tâm sự về khởi nghiệp, tôi cảm thấy rất đồng cảm, chia sẻ với những suy nghĩ của bạn, cũng như tìm thấy lại mình phần nào ở trong đó.

Bài viết với chủ đề “Khởi nghiệp là đập nát cái tôi, không sợ nhục, không sợ ngu” thực sự mang lại nhiều trăn trở cho người đã khởi nghiệp, đang và sẽ khởi nghiệp hoặc thậm chí tái khởi nghiệp.

Giao diện của website vemaybay.com.vn

Bạn trẻ đó đã tự vấn bản thân rất thành thực, rõ ràng, thậm chí có phần hơi cường điệu những khó khăn gặp phải, nhưng nó đúng với tâm trạng của tôi trong những ngày đầu khởi nghiệp dự án vemaybay.com.vn.

Có bạn đọc xong sẽ tự nhủ: “Ừ, đương nhiên sợ nhục thì không sợ rồi, cái tôi thì cũng đã đập nát rồi, nhưng rồi tiếp theo là sao nữa? Sao mình vẫn chưa thành công, kiếm tiền sao khó quá… Vì vậy, tôi muốn chia sẻ thêm suy nghĩ ở cái phần tiếp theo đó, trên cơ sở hơn 10 năm kinh nghiệm khởi nghiệp với nghề bán vé máy bay.

Với tôi, tôi khởi nghiệp cũng đã có chút thành công nho nhỏ. Thành công theo định nghĩa riêng của tôi, đó là mở được một công ty đang ngày càng ăn nên làm ra, có một đội ngũ nhân viên hạnh phúc, vui vẻ và có những đứa con chăm ngoan.

Nói ra điều này, có người sẽ cười và phản biện, cái đó thì đơn giản thôi mà, chắc có triệu người như thế! Họ nói không sai, vì theo tôi biết, chỉ ở khu vực TP.HCM, số người có tài sản giá trị trên triệu USD chắc cũng tới cả vạn, nếu chỉ tính riêngbất động sản. Tài sản của họ có thể đến do kế thừa, có thể do xuất phát điểm gia đình, có thể do may mắn mà có, có thể quá trình kinh doanh lâu đời của gia đình…

Tôi sẽ không bàn về vấn đề đó, mà chỉ nói về kinh nghiệm start-up từ số 0. Chia sẻ này chỉ phù hợp với bạn nào đang mong muốn khởi nghiệp với mức doanh thu khoảng tầm một vài trăm triệu/tháng. Và các bạn cũng lưu ý, nghề bán vé máy bay cũng sẽ làm góc nhìn của tôi bị bó hẹp, giới hạn, do vậy, bạn nên cẩn thận khi ứng dụng cho riêng mình.

Tôi nghĩ rằng, khởi nghiệp là kiếm gì đó làm, bán và kiếm tiền. Đơn giản vậy thôi. Đừng quá sa đà vào việc sáng tạo ra điều gì mới mẻ. Tôi muốn nhấn mạnh chân lý “dưới bầu trời này không có gì mới mẻ!” Hãy suy nghĩ không cũ về những vấn đề không mới. Kiếm điều gì đó thị trường cần, mình thấy phù hợp với hoàn cảnh mà làm. Tùy thời tạo thế. Làm theo cách tốt hơn, cải tiến hơn, cạnh tranh hơn.

Các lợi thế của người trẻ thường là nhanh nhẹn, nắm bắt công nghệ nhanh, nhạy cảm với xu hướng mới. Ở Việt Nam, cách để khởi nghiệp thành công nhanh, giảm thiểu chi phí là dựa vào bán hàng trên Internet.

Chìa khóa khởi nghiệp nằm ở chỗ này, nhưng chưa được chú trọng đúng mức. Bạn làm ra sản phẩm dịch vụ tốt đẹp đến mấy mà không giải quyết được đầu ra thì coi như xong. Internet là nơi giải quyết đầu ra tốt nhất hiện nay, rẻ nhất hiện nay, đơn giản dễ thực hiện nhất, dễ kiểm soát nhất, ít phiền toái nhất. Nên nghiên cứu qua các trang thông tin về marketing, sales online, SEO, facebook… để ứng dụng cho công việc một cách miễn phí và tiết kiệm.

Tôi lại muốn trích dẫn lại bài viết của bạn sinh viên FTU. Đó là: “Sài Gòn nắng như cái chảo lửa, thế mà 12 giờ cũng phi ra đường. Ở nhà thì mất đơn hàng, ra đường thì có tiền, chọn đi! Có mà là 12 giờ đêm cũng xông ra tuốt chứ đừng nói gì là giờ trưa”.

Đã khởi nghiệp, chọn đường làm chủ thì phải chấp nhận thôi. Bạn than thở cũng chẳng ích gì. Chạy long tong ngược xuôi ngoài đường để tiếp thị như bạn là tốt, nhưng thử xem có cách khác không. Có thể để khách hàng tìm kiếm thông tin của bạn, nghiên cứu kỹ lưỡng về dịch vụ, giá cả và sản phẩm công ty của bạn, nếu thực sự có nhu cầu họ sẽ gọi bạn.

Lưu ý là môi trường Việt Nam khác “Tây”. Con người Việt Nam khác “Tây”. Hoàn cảnh cụ thể từng người khác nhau. Bi kịch là lấy công thức nơi khác về áp dụng cho ta. Các start-up ở nước ngoài thường theo mô hình bán công ty kiếm lời, còn ở Việt Nam vẫn là kiếm tiền tháng. Mô hình khác nhau, mục tiêu khác nhau, cách thức sẽ khác nhau nhiều lắm.

Rồi thì các bạn ở nước ngoài có cơ hội tiếp cận lãi suất chỉ tầm 1%-2%/năm, đầy những quỹ đầu tư mạo hiểm sẵn sàng giải ngân, trong khi chúng ta gần đây mới nhắc đến hệ sinh thái khởi nghiệp – một cụm từ thời thượng cũng chưa rõ nội hàm thế nào. Lãi suất ngân hàng mà doanh nghiệp Việt Nam đang phải gánh là khoảng 10-12%/năm.

Không hiểu sao, bạn bè tôi gần đây ngày càng trở nên “hoang đường”. Họ nói nhiều về các dự án tỷ đô trên trời dưới đất. Chúng ta không thể bị hút theo ảo ảnh và cách làm của họ. Đó sẽ là sai lầm.

Để khởi nghiệp thành công, trước tiên cần chẩn bệnh cho chính mình, phải giải ngộ (ngộ nhận) về bản thân, trả mình về đúng vị trí thực tại rồi mới bắt đầu được. Khó nhất khi khởi nghiệp là trả lời câu hỏi: làm cái gì phù hợp với hoàn cảnh của mình, và nếu làm mình sẽ cải tiến làm tốt hơn ở điểm nào?

Khát khao là tốt nhưng phương pháp tư duy, phương cách triển khai, thời gian địa điểm với những số liệu luận cứ sắc bén sẽ giúp bạn start-up chắc chắn hơn nhiều. Không gì điều tra nghiên cứu hay bằng tiếp cận đúng người đang làm nghề mình mong muốn, người đang thành công đó sẽ là người dẫn đường tuyệt vời nhất. Hãy lăn xả tiếp cận thực tế, không ngồi nhà hoặc quán cafe tưởng tượng.

Cuối cùng, tôi tin vào vấn đề nhân quả, sự phù hợp của từng cá nhân với từng cá tính trong khởi nghiệp. Có người hợp, người không là lẽ thường cuộc sống. Ai cũng có sự sắp đặt riêng của số phận. Ai cũng làm chủ cả thì ai sẽ là nhân viên? Ai cũng chỉ tay năm ngón thì ai là người thực hiện đây?

Ông bà ta có câu “nghề chọn người, chứ không phải người chọn nghề”, thành ra, đào thải cũng bình thường thôi. Có hàng trăm nẻo đường khởi nghiệp vào đời. Chúc bạn lựa chọn đúng con đường mình đi phù hợp.