Nghề bồi bàn nhắc ông về một thời quá khứ, còn startup khơi dậy trong ông một hiện tại đang làm và cả tương lai phía trước.

Khởi nghiệp tỷ đô ở tuổi lục tuần. Trong hình: Ông Nguyễn Thanh Mỹ (bìa trái) đang tiếp khách đến thăm nhà máy.

“Con ơi cho chú gọi món này… Con ơi cho chú thêm đôi đũa…”, mắt cười miệng nói tươi, tay khoát, như đã thân quen, TS Nguyễn Thanh Mỹ thân thiện gọi món, “order” với các nhân viên nhà hàng.

Rồi ông lại quay sang vui vẻ trò chuyện, xưng chú cháu với hai bạn trẻ làm startup ông mới quen được ông mời về từ Hà Nội.

Nếu hiểu người đàn ông tóc bạc 60 tuổi này sẽ dễ nhận thấy bồi bàn và startup là hai hiện thân của vị doanh nhân thành đạt.

Nghề bồi bàn nhắc ông về một thời quá khứ, còn startup khơi dậy trong ông một hiện tại đang làm và cả tương lai phía trước.

Tốt nghiệp năm 1978 ở Sài Gòn, thấy đời chẳng khá lên được, ông tìm đường đi nước ngoài, đến Canada. 12 năm ở xứ người, ông phải mưu sinh bằng rửa chén, phụ bếp, làm bồi…

Trong một lần vãn khách, cô hầu bàn nữ tên Nhàn hỏi về ước mơ của anh hầu nam tên Mỹ, ông hồn nhiên trả lời “sẽ về Trà Vinh mở công ty”. Bà Nhàn, giờ là vợ ông, ngược lại quả quyết: sẽ không rời Canada nửa bước.

Ý chí vươn lên của ông không ai ngăn được. ông đi học suốt trong bảy năm, hết kỹ sư đến thạc sĩ, rồi tiến sĩ. Lần lượt ông làm cho các hãng danh tiếng từ IBM, Sun Chemical đến Kodak.

Ở đó ông là người giữ hàng trăm bằng sáng chế mà chỉ nội số tiền bản quyền thôi mỗi năm cũng đem về cho ông mấy triệu đôla.

Thành danh ở nước ngoài nhưng, khối óc không ngủ yên của ông đã thúc đẩy ông về. Thế là, gác lại “giấc mơ Canada”, năm 2004, ông về Việt Nam thực hiện giấc mơ Việt.

Ôm hàng chục triệu USD, lại đầu tư vào công nghệ cao, không phải ở Sài Gòn mà lại chọn vùng khỉ ho cò gáy là Trà Vinh, vùng đất thuộc dạng nghèo nhất nước, để lập nghiệp. Bạn bè bảo ông điên, khuyên can không được, đành tặc lưỡi: để xem ông “thọ” được mấy ngày.

Thế mà ông vẫn thọ và sống khoẻ đến ngày nay. Doanh thu Mỹ Lan cứ hàng chục triệu USD, lợi nhuận hàng trăm tỷ đồng mỗi năm, ông càng khoẻ tợn.

Ông ví von sống và kinh doanh ở Canada giống như đang ở môi trường nước ngọt, còn ở Việt Nam là nước mặn. Cho nên, để phù hợp, ông tạo ra một vùng nước lợ để thích nghi và tồn tại.

Đùng một cái, ở tuổi 60, ông “nhường” lại Mỹ Lan cho vợ mình, ra cù lao Long Trị, vùng đất tách biệt với đất liền trên dòng sông Cổ Chiên, để khởi nghiệp. Ở đó, ông cùng đội ngũ nhân viên trẻ ủ mưu về các dự án nông nghiệp thông minh, công nghệ cao.

Bữa lên Sài Gòn, ông Mỹ và bà Nhàn tay xách nách mang một số sản phẩm đã ra lò, nào phân bón thông minh, ổ khoá thông minh, đồng hồ nước. Tất cả đều thông minh, ứng dụng điện toán đám mây, dùng smartphone điều khiển…

Ông bảo, startup của mình đã qua rồi giai đoạn giông bão, đang trụ vững để chuẩn bị cho một giai đoạn tăng tốc, đột phá trên con đường giá trị tỷ đô. Từ vùng đất nghèo nhất thế giới đó, ông đang thực hiện giấc mơ công nghệ cao nhất thế giới.

Nhưng điều ông mang đến lớn hơn là “kho tàng ngàn tỷ”. Ông chỉ vào cái đầu mình, bảo đấy là gia tài người mẹ dành cho bất kỳ ai.

“Khối óc, sự sáng tạo của con người tôi định giá lên tới 1.000 tỷ đồng. Nhưng gia tài của mẹ đó đang bị con người lãng quên. Ông luôn nhấn mạnh: “Cơ hội luôn ở quanh ta, vấn đề là có nắm bắt và tận dụng được hay không” mà thôi.

Khởi nghiệp, ở người đàn ông này, luôn là một từ “máu lửa”. Ông có thể nói hàng giờ, hàng ngày, với bất kỳ ai, không thấy chán. Lúc mới về, khái niệm khởi nghiệp với ông phải là các công nghệ lớn, đột phá, thay đổi thế giới, những thứ mà từ Apple, Google, Facebook, Uber… đang tạo nên, và giá trị phải lên tới hàng tỷ USD.

Hai người bạn trẻ từ Hà Nội đang điều hành một startup mà trong một dịp tình cờ ông biết đến. Thế là bay ra thăm thú, cảm kích trước tinh thần khởi nghiệp như thuở còn trai tráng của mình, trong tầng hầm… say mê không biết tháng ngày.

Duyên may chưa đến để hai bên hợp tác, nhưng chẳng hề gì, ông Mỹ dường như đang tìm lại cho mình một tuổi trẻ “đầy khát khao, đầy dại khờ”, như câu nói của thiên tài Steve Jobs mà ông ưa trích dẫn.

Trả lời phỏng vấn TGTT trong một studio nhỏ ở 163 Pasteur, quận 3, toàn bộ tấm áo ông ướt sũng dù phòng có máy lạnh, nhưng sự say sưa vẫn không dừng nhịp. Bà Nhàn, vợ ông, người mới từ Canada về “tiếp quản” Mỹ Lan, để cho ông yên tâm khởi nghiệp, giải thích, do đã quen sống ở Canada nơi có thời tiết giá lạnh, nên không chịu nóng được. Bà bảo, ngôi nhà ở Việt Nam của hai vợ chồng, “lúc nào cũng phải để máy lạnh ở 20 độ C”.

Tờ giấy trắng trong vùng nước lợ
Tất cả đều công nghệ cao, nhưng lại chọn khu “khỉ ho cò gáy”, thậm chí là “cù lao”, vậy ông lấy đâu ra nhân lực để làm?

Một lần, ông kể, ông từ cù lao Long Trị đi phà về. Quần đùi, áo thun, dép lê. Bên cạnh ông là một cô bé còn rất trẻ, chỉ độ đôi tám, tai đeo phone đang gật gù nghe nhạc. Bắt chuyện mới biết cô bé đi thăm chị mình. Hỏi đã đi làm đâu, cô trả lời chưa.

“Thế cháu muốn làm ở Mỹ Lan không”. “Dạ muốn, nhưng công ty đó to lắm, khó lắm”. “Bạn chú là giám đốc, để chú viết thư cho”.

Thế là, lấy giấy bút, viết mấy dòng, rồi căn dặn, ngày mai, giờ đó, cứ đến chỗ bảo vệ nộp đơn và tờ giấy này, “thế nào cũng được nhận”.

Sáng hôm sau, ông Mỹ làm việc như thường lệ, và cố ý chờ đợi. Quá giờ chừng 30 phút, chưa thấy ai gọi lên, sốt ruột, ông xuống bảo vệ hỏi. Quả nhiên, cách đó nửa tiếng có một cô gái đạp xe đến nộp hồ sơ, rồi quay về, nhưng không dám gọi báo ông.

Từ số điện thoại, ông gọi lại, mời lên phòng làm việc. Trong sự trố mắt ngạc nhiên của cô bé, ông cười: “Chú là tổng giám đốc của công ty này đấy”. Và từ chỗ không biết gì, cô bé bây giờ là trưởng của một dây chuyền công nghệ cao trong Mỹ Lan.

Quan điểm tuyển dụng của ông chủ Mỹ Lan rất lạ. Chỉ tuyển những người không biết gì. Như trường hợp của cô gái trên ông bảo điều quan trọng là nhân cách, là chữ tín. Ông bảo chỉ tuyển những người giống như tờ giấy trắng,“vì về viết lên kiến thức dễ hơn”. Bây giờ, ông thay đổi quan điểm một chút: chỉ tuyển những ai có kinh nghiệm dưới một năm.

Vậy ông viết gì lên những tờ giấy trắng đó?
Thật ngạc nhiên, điều đầu tiên ông dạy nhân viên là cách sử dụng… toilet, từ cách ngồi đến lau sạch bồn rửa mỗi lần đi vệ sinh, rồi đến nếp ăn, nếp nghỉ. Đó chính là bài học làm người mà bất kỳ “môn sinh” nào “nhập môn” Mỹ Lan cũng đều phải trải qua. Sau đó mới là nghề. 500 nhân viên Mỹ Lan đều thế.

Tiếng tăm của ông Việt kiều Nguyễn Thanh Mỹ khiến rất nhiều người ngưỡng mộ. Dù là doanh nghiệp ở Trà Vinh, nhưng ông lại được mời làm chủ tịch LBC Mekong, câu lạc bộ Doanh nghiệp dẫn đầu gồm các doanh nghiệp lớn từ bốn tỉnh An Giang, Bến Tre, Cần Thơ và Đồng Tháp.

Ở đó, ông trở nên thân thiết với ông Lê Minh Hoan, bí thư Tỉnh uỷ Đồng Tháp, và thường trao đổi rất nhiều vấn đề, trong đó có khởi nghiệp.

Trong một lá thư thân tình, ông Hoan nêu vấn đề về một quỹ đầu tư mạo hiểm cho startup. Ông Mỹ cho rằng một quỹ mạo hiểm như vậy không phải là việc của Nhà nước, thay vào đó “đầu tư cho startup nên để Việt kiều nước ngoài làm cho lúc này”, vì “họ có kinh nghiệm và khách quan hơn”.

“Thay vì lập quỹ đầu tư mạo hiểm cho startup, Nhà nước nên có quỹ hỗ trợ startup đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ và bớt thuế cho các chi phí nghiên cứu giống như Canada và Singapore đã và đang làm”.

TS Hồ Quang Cua: Anh Mỹ là con người đáng quý, đáng tin

Gặp anh Mỹ trong một cuộc thảo luận nhóm, tôi mời anh ấy về thăm Sóc Trăng, thăm phòng thí nghiệm và thăm ruộng trồng lúa ST. Anh ấy đi liền, lặn lội xem kỹ rồi thiết tha mời tôi về khu công nghiệp mới anh đang đầu tư. Tôi đi thăm trọn hai buổi, cứ đi theo nghe anh giới thiệu, dẫn dắt tận tình mà… kinh ngạc.

Thiệt đáng phục quá sức. Anh Mỹ là nhà khoa học – doanh nhân siêu đẳng. Tôi dám nói vậy, sau khi tận mắt nhìn và đối chiếu với những công trình nông nghiệp khác.

Anh Mỹ giỏi! Nói gọn vậy thì không rõ. Trước nhất là một người có tầm nhìn. Muốn làm cái gì thì đào sâu, nghiên cứu kỹ, xong là hành động quyết liệt. Có kiến thức, có tài chính, có tài tổ chức, nói tới đâu làm tới đó, không khua, không nổ gì hết.

Tôi là nhà nghiên cứu và làm nông kiên trì nhưng là kiểu con nhà nghèo. Thấy anh ấy đầu tư “rần rần” mấy dây chuyền máy nhập của Mỹ, Đức, Nhật… mà lạnh xương sống. Hỏi máy này bao nhiêu thì nào là máy này 6 triệu đô, máy kia, 5 triệu đô, dây chuyền này 15 triệu đô…

Làm phân bón thông minh, anh ấy đang xây nhà máy, bắt đầu với cơ sở thiết kế 100.000 gói/ngày và đã qua hai cấp sản xuất thử (pilot). Làm dây chuyền cơm gói thì phải có đủ băng chuyền nấu cơm công nghiệp, máy hấp cơm, máy đóng gói và còn làm bao bì thực phẩm năm lớp để giữ được gạo nguyên vẹn nửa năm trời.

Tôi thấy con người này đáng quý quá, thấy việc hay là làm đến cùng với tấm lòng vì quê nhà. Thấy anh làm cứ như là… đầu tư mạo hiểm nhưng kỳ thực anh ấy quá kinh nghiệm, và đã tính toán kỹ lưỡng…

Niantic, hãng phát hành Pokemon Go, là startup thứ hai của nhà khởi nghiệp John Hanke khiến cả thế giới điên đảo.

Chỉ trong tuần đầu tiên ra mắt, Pokemon Go đã trở thành ứng dụng game điện thoại phát triển nhanh nhất mọi thời đại, với hơn 10 triệu lượt tải. Từ dự án “tay trái” lập ra bên trong Google, Niantic của John Hanke đang làm mưa làm gió trên toàn cầu.
Đặt nền móng cho Google Maps

Pokemon Go đang nổi đình nổi đám khắp nơi trên thế giới – Ảnh: Reuters

Năm 2001, John Hanke sáng lập ra công ty vẽ bản đồ kỹ thuật số và vệ tinh Keyhole. Công ty này đã nhanh chóng “nổi như cồn” trong cuộc chiến tranh của Mỹ tại Iraq năm 2003. Ứng dụng Earthviewer của startup này được các hãng truyền thông uy tín như CNN, ABC, CBS sử dụng để tường thuật về các địa điểm giao tranh tại Iraq.

Keyhole nhanh chóng được rót vốn từ Sony và quỹ đầu tư In-Q-Tel của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Start-up này đã nhanh chóng thu hút sự thèm khát của gã khổng lồ mới nổi Google. Công ty này đang thiếu các dịch vụ lên kế hoạch đường đi và định hướng, Wall Street Journal nhận xét.

Năm 2004, Google âm thầm mua lại Keyhole với một mức giá không được tiết lộ. Jonathan Rosenberg, phó chủ tịch quản lý sản phẩm của Google cho biết: “Thương vụ này sẽ cung cấp cho người dùng Google một công cụ tìm kiếm mạnh mẽ mới. Nó sẽ cho phép người dùng nhìn các hình ảnh 3D tại bất kỳ địa điểm nào trên Trái Đất”.

Chỉ đúng 1 năm sau đó, Google cho ra đời Google Maps, ứng dụng làm thay đổi toàn bộ cuộc chơi tìm kiếm dữ kiện trên mạng.
Lớn lên trên vai gã khổng lồ

John Hanke với 2 lần khởi nghiệp đình đám trên thế giới – Ảnh: Reuters

Hanke tiếp tục ở lại Google trong gần một thập kỷ sau đó. Ông có nhiều năm giữ chức vụ trưởng nhánh “địa lý” của gã khổng lồ công nghệ, xây dựng các ứng dụng như Maps và Street View. Đây cũng chính là nền móng quan trọng để Hanke tạo nên cơn địa chấn toàn cầu thứ hai: Pokemon Go.

Năm 2010, John Hanke thành lập ra Niantic. Ông quyết định giữ star-up này như một phần của Google. “Ở lại với Google cho chúng tôi lợi thế to lớn. Chúng tôi tiếp cận được lượng dữ kiện tại bộ phận bản đồ địa lý và cơ sở hạ tầng cực tốt của Google”, Hanke trả lời báo chí vào năm 2012.

Chỉ đến khi Google tái cấu trúc tập đoàn, thành lập công ty mẹ Alphabet, Hanke mới quyết định cho Niantic tách ra hoạt động độc lập vào tháng 10.2015. Lập tức Google, The Pokemon Company và hãng game Nitendo đã đầu tư hơn 30 triệu USD vào Niantic. Giờ đây, giá trị của Niantic được ước đoán đã lên đến hơn 3 tỉ USD, theo The Economic Times.
Pokemon Go lớn lên trên đôi vai của người khổng lồ Google – Ảnh: Reuters

Pokemon Go lớn lên trên đôi vai của người khổng lồ Google – Ảnh: Reuters

Niantic sử dụng nhân sự được tuyển dụng và đào tạo ngay trong chính môi trường của Google. Dấu ấn nguồn lực của Google trong sự ra đời của Pokemon Go được thể hiện rất rõ. Mỗi loại Pokemon trong trò chơi “bom tấn” này sẽ xuất hiện tùy vào đặc điểm địa lý của địa điểm trên bản đồ. Frank Lantz, Giám đốc Trung tâm công nghệ trò chơi ĐH New York, cho rằng Niantic đã phải sử dụng cơ sở dữ liệu phân loại địa điểm khổng lồ của Google mới có thể làm được điều này. Trò chơi phát hành năm 2012 của Niantic là Ingress cũng từng sử dụng chiến thuật tương tự, theo Telegraph.

Dù cho Niantic sử dụng chiến thuật gì, những thành công hiện nay phần lớn có được chính là nhờ vào tầm nhìn độc đáo của John Hanke. “Hanke muốn người chơi bước vào cuộc sống. Ông ấy luôn cho rằng cuộc sống quá tuyệt vời và cần thật sự đắm mình trong đó, chứ không phải từ phía sau màn hình máy tính”, Steve Peter, cựu đồng nghiệp của John Hanke, cho biết.

David Jones, một trong những nhà đầu tư đầu tiên của Niantic thì nhận xét: “Hanke là một thiên tài. Ông ấy không chỉ thấy rõ tương lai đang hướng về đầu, mà còn tạo ra những thứ có thể thay đổi tương lai đó. Cả một thế giới mới đã được tạo ra từ Pokemon Go”.

Sau vài tháng bắt tay vào khởi nghiệp trên đất Mỹ, từ số vốn 20 triệu đồng, cô gái trẻ sinh năm 1991 đã có khoản thu nhập vài nghìn USD mỗi tháng từ việc phân phối đồ trang sức mỹ nghệ do mình thiết kế.

Tốt nghiệp cử nhân ngành Mỹ thuật vào tháng 5/2014 tại Ohio Wesleyan University – Delaware, OH, cô gái sinh năm 1991 Lê Thu Hà đang từng bước chinh phục giấc mơ gây dựng thương hiệu riêng với những sản phẩm trang sức do chính tay mình thiết kế trên đất Mỹ.

Thích vẽ và thiết kế từ bé, khi lớn lên, Hà quyết định sang Mỹ du học và đã chọn theo con đường mỹ thuật. Từ đây, cô có cơ hội tiếp xúc trực tiếp với tranh của nhiều họa sĩ nổi tiếng thế giới như Picasso, Monet,… tại các bảo tàng lớn.

Nhìn ngắm những tác phẩm kỳ công và đầy ý nghĩa, Hà luôn có mong muốn được sáng tác ra những tác phẩm cũng có tầm ảnh hưởng như vậy. Chính cái duyên mỹ thuật đã nâng những ý tưởng, đường vẽ của cô thành các tác phẩm khá ấn tượng.

Lê Thu Hà đam mê cả hai lĩnh vực mỹ thuật và kinh doanh.

Từ những đam mê nghệ thuật ấy, Hà đã tạo ra được các “tác phẩm trang sức” với nhiều đường nét tinh tế khác nhau. Thiết kế của Hà theo phong cách tối giản, dây chuyền kết chuỗi hạt mảnh và hơi cong, có thể phối với nhiều trang sức và nhiều phong cách thời trang khác nhau. Sản phẩm trang sức được cô đầu tư với nhiều hình dạng liên quan đến tự nhiên như lá cây, chuồn chuồn, chim ruồi… và được làm bằng chất liệu đá tự nhiên như ngọc trai, aquamarine, hematite.

Các “tác phẩm nghệ thuật này” còn nhấn mạnh vào sự thoải mái và năng động. Thiết kế có thể dễ dàng phối với nhiều phong cách, từ váy hoa điệu đà, đến áo thun cơ bản, hay những trang phục trịnh trọng hơn như văn phòng, dự tiệc.

Tháng 2/2015, Hà quyết định lập thương hiệu trang sức có tên “Less is more” – mang ý nghĩa ít mà nhiều – đơn giản mà tinh tế. Vì vốn ít, chỉ khoảng 20 triệu đồng (tầm 1.000 USD) nên Hà không thể tự mở cửa hàng kinh doanh mà đi theo chiến lược gửi sản phẩm của mình đến các cửa hàng bán hộ.

Khó khăn, sóng gió liên tục ập tới trong thời gian đầu cô bắt tay khởi nghiệp. Để tiết giảm chi phí, Hà phải làm tất cả mọi thứ từ việc làm trang sức, chụp hình, tạo và quản lý các tài khoản mạng xã hội để quảng cáo và bán hàng… Thời gian ấy, khối lượng công việc lớn khiến cô cảm thấy căng thẳng, và dần mất niềm tin khi mọi thứ vẫn chưa được như bản thân mong muốn, tệ hơn là kết quả cứ ngày càng xấu đi.

Sản phẩm của Hà được phân phối tại một số cửa hàng ở Mỹ.

Do cô tốt nghiệp ngành mỹ thuật nên kiến thức và kinh nghiệm bán hàng, quản lý tiền bạc đều thiếu. Bên cạnh đó là việc không hiểu rõ thị trường, không tìm thấy địa điểm bán sản phẩm, cũng như không có nhiều tiền để đầu tư nguyên vật liệu… khiến cho cô gái trẻ như rơi vào bế tắc.

Trong những mùa thấp điểm, khách tại các cửa hàng gần như không có khiến cho sản phẩm của cô ế ẩm. Hà đã tự an ủi bản thân rằng, đây là những khó khăn bước đầu mà tất cả mọi chủ doanh nghiệp nhỏ phải trải qua trước khi đạt được các thành công nhất định. Thêm nữa, cô được cái khá “lì lợm” và luôn được gia đình, bạn bè, thầy cô ủng hộ khi quyết định tự xây dựng thương hiệu và bán những tác phẩm do mình tạo ra. “Nhờ đó, tôi dần lấy lại thăng bằng và tiếp tục theo đuổi việc kinh doanh”, cô chia sẻ.

Cô còn có một động lực lớn khác chính là từ chồng, người luôn động viên và giúp vợ vượt qua các trở ngại. Từ những việc nhỏ nhất như khuân vác đồ đến chợ trời, lái xe đưa cô đến các cửa hàng, cho đến những việc quan trọng như tìm hiểu những địa điểm và sự kiện để bán hàng…, anh đều đảm nhận.

Hà cũng luôn trấn an mình bằng cách lấy những tấm gương – là các nhà thiết kế có sự khởi đầu giống cô, trải qua muôn vàn khó khăn nhưng nhờ kiên trì, các cửa hàng trang sức của họ đã có mặt ở hàng trăm địa điểm toàn nước Mỹ. “Tôi tin rằng nếu họ làm được thì mình cũng có thể làm được, đặc biệt khi mình may mắn được đi học mỹ thuật đàng hoàng và được đón nhận tinh hoa của cả hai nền văn hóa Việt – Mỹ.” cô tâm sự.

“Sau cơn mưa trời lại sáng”, khi những khó khăn dần lùi bước và việc kinh doanh của Hà bắt đầu có dấu hiệu sáng sủa hơn. Những sản phẩm trang sức do chính tay cô thiết kế dần dần đã “thu phục” được thị hiếu của khách hàng Mỹ và đang bán khá chạy tại nước này.

Sau mấy tháng đối mặt khó khăn, hiện “Less is more” đã có mặt tại 5 cửa hàng bán quần áo, trang sức, và đồ lưu niệm ở Austin, Texas. Ngoài ra, Hà còn đưa sản phẩm tới hai cửa hàng trong khuôn viên Đại học Texas ở Austin là Cotone Italian Clothing và Spirit Gift Shop. Khách hàng chính ở đây là học sinh, sinh viên và gia đình của họ.

Một cửa hàng khác tên là Sugar and Paris ở ngay khu phố thời trang nổi tiếng South Congree Avenue mà người bản địa hay gọi tắt là SoCo cũng chấp nhận sản phẩm của Hà. Mới đây nhất là Posh Boutique ngay gần khu cô sống, chuyên bán các loại váy cưới, váy phù dâu, và váy dạ hội, có đối tượng khách hàng khác nhau nhưng vẫn chuộng những sản phẩm của Hà vì các thiết kế của cô rất cổ điển và đơn giản nên có thể phù hợp với nhiều trang phục.

“Mới thành lập vào đầu năm nay, mỗi sản phẩm bán ra có giá dao động 28 – 32 USD và thu về hơn 60% giá trị sản phẩm, nên chỉ sau vài tháng tôi đã thu hồi lại vốn và bắt đầu có lãi. Hiện tại, mỗi cửa hàng nhận phân phối sản phẩm giúp tôi thu về từ 400 đến 800 USD, tức 8 cửa hàng sẽ cho 3.200-6.000 USD”, cô cho biết.

Nhờ thời gian đầu mang ra chợ trời rao bán không những giúp Hà có một chỗ bán mỗi tuần, cùng một lượng khách khá đều đặn, mà còn giúp cô học được rất nhiều kỹ năng quan trọng, ví dụ như chào hỏi và giao tiếp với khách hàng, giới thiệu về sản phẩm lưu loát, trang trí và trưng bày gian hàng sao cho đẹp mắt… “Kinh nghiệm bán ở chợ trời giúp tôi rất nhiều khi đến chào hàng tại các cửa hàng. Vì mình cảm thấy tự tin hơn về giá trị thẩm mỹ của những thiết kế do chính tay tạo ra” Hà chia sẻ.

Trong tương lai, cô đang cùng người em gái lên kế hoạch đưa sản phẩm về Việt Nam. Hà cho rằng giới trẻ trong nước hiện nay cũng rất nhạy bén với thẩm mỹ thế giới, nên cô tin họ sẽ tiếp nhận những thiết kế của mình.

Ngày nay, có không ít các bạn trẻ chẳng cần đợi đến ngày tốt nghiệp mới bắt đầu xây dựng cho mình một sự nghiệp riêng. Không cần loay hoay tìm chỗ thực tập hay
20 tuổi, Khởi nghiệp kinh doanh có sớm không?

Cây bút Kang Liang Hoh của Tech In Asia đã cùng trò chuyện với những doanh nhân trẻ đến từ đảo quốc Singapore để hiểu thêm về con đường khởi nghiệp đầy cảm hứng và cũng không ít thử thách của họ khi ở lứa tuổi 20. Câu chuyện về họ và những kinh nghiệm của họ có thể giúp bạn trẻ thêm động lực để vững tâm hơn khi bước chân vào con đường xây dựng sự nghiệp.
Động lực lớn nhất: Cơ hội

Valerie Pang (hiện là sinh viên tại Yale-NUS College) là đồng sáng lập tại diễn đàn MUN và thành lập SDI Academy năm 19 tuổi.

Tan Jun Wei – sinh viên tại trường Republic Polytechnic, đã huy động được 14.000 đô la cho dự án thiết kế một thiết bị y tế. Hiện Wei đang phát triển một mô hình thiết bị cảnh báo giá rẻ.

David Chin, sinh viên tại Singapore Management University (SMU), hiện là đồng sáng lập CIO Academy (ngay trước khi cậu sang tuổi 21).

Ba doanh nhân trẻ này có điểm chung là từng “vô tình” tham gia các hoạt động liên quan đến đào tạo kỹ năng kinh doanh, như các trại huấn luyện khởi nghiệp, cuộc thi khởi nghiệp, các tổ chức doanh nhân trẻ, các chiến dịch gây quỹ hay các kỳ thực tập kinh doanh. Đây là những cơ hội quý giá giúp các bạn trẻ bồi dưỡng kiến thức, nảy nở ý tưởng kinh doanh và được sống trong môi trường kinh doanh đầy sôi động.
Giá trị cá nhân và niềm tin

Đa số bạn trẻ khởi nghiệp bằng niềm tin thành công chắc chắn và quyết tâm theo đuổi đam mê. Hầu hết đều có một lý tưởng nhất định để theo đuổi.

Ở tuổi 21, Teo Jian Rong đã sáng lập nhiều công ty khác nhau. Học theo gương của Robert Kiyosaki, anh bạn này mở một tiệm in áo thun và một công ty tên Inderr khi còn đang học tại Singapore Polytechnic.

Robin Lim, đồng sáng lập chuỗi thức ăn vặt Made Real đã bắt đầu sự nghiệp năm 19 tuổi, nhưng ở vai trò là một nhà hoạt động xã hội, vận động giới trẻ bỏ định kiến về ngoại hình.

Saravanan Sonia, học sinh trường Trung học NUS tập trung vào công tác xã hội với mong muốn giúp đỡ mọi người xung quanh. Dù không có được nhiều sự hỗ trợ từ gia đình và bạn bè, cô vẫn mạnh dạn khởi nghiệp với doanh nghiệp xã hội LAMP và điều hành chi nhánh Singapore của Youth Hack – một tổ chức phổ cập kiến thức kinh doanh trong lĩnh vực công nghệ cho học sinh.

Con đường thành công không khi nào bằng phẳng… Ảnh: Jared Erondu.Techinasia
Thử thách lớn nhất: Quản lý thời gian

Hầu hết các doanh nhân trẻ này vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường. Không mấy ai dám bỏ học, vì xã hội Singapore vẫn rất trọng bằng cấp. Vì vậy, việc cân bằng thời gian học, thời gian làm việc và thời gian dành cho bạn bè, gia đình là rất căng thẳng với các em. Ở tuổi 21, tất cả các bạn trẻ đều có đời sống xã hội sôi động. Nhưng để thành công thì phải chấp nhận đánh đổi.

Jian Rong phải ngủ ít đi từ năm 16 tuổi vì cảm thấy bản thân làm việc tốt hơn vào ban đêm. Valerie đạt được nhiều thứ song phải bỏ qua những hoạt động ngoại khóa ở trường và các cuộc gặp gỡ bạn bè. David thì phải rất chật vật để đạt được điểm số cao ở trường (để duy trì được học bổng) thế nên anh chàng này đành hy sinh thời gian cho gia đình và bè bạn. David nói: “Tôi cần quản lý thời gian thông minh và hiểu rõ những ưu tiên trong những giai đoạn nhất định của cuộc đời”.
Bỏ ngoài tai những lời phản đối

Khởi nghiệp ở tuổi 19 là lúc bạn phải đối diện với rất nhiều sự nghi ngờ, ngăn cản từ người thân, bạn bè. Hầu hết sẽ cho rằng bạn cần phải tập trung vào việc học và sẽ không thể thành công khi còn quá trẻ… con. Chính bạn cũng có lúc nghi ngờ bản thân mình.

Robin đã gặp rất nhiều thử thách vì không ai xem công việc của cô là nghiêm túc. Là một cô gái trẻ lăn xả trong lĩnh vực hầu như chỉ dành cho nam giới, cô không chỉ đối mặt với định kiến của những người xung quanh mà còn phải chật vật đối diện với rào cản của bản thân. Valerie cũng khẳng định là cô rất khó thuyết phục được người khác tin mình. Xã hội Singapore với văn hóa Á châu đậm nét cũng còn tồn tại định kiến rất lớn về tuổi tác, suy nghĩ như: kiến thức tỷ lệ thuận với số tuổi và kinh nghiệm là trở ngại cho các bạn trẻ trên đường khởi nghiệp.

Tuy vậy, tuổi trẻ cũng là cơ hội tuyệt vời để các bạn sai lầm, học hỏi và đứng dậy làm lại từ đầu. Jian Rong chia sẻ: “Tôi cũng sợ thất bại vì tôi có quá ít kinh nghiệm. Nhưng tôi cũng phần nào tự tin vào tầm nhìn tương lai của mình”.

Sonia thì không có được sự ủng hộ của bố mẹ nhưng sau khi cô tự mình nỗ lực đạt được những thành công đầu tiên, bố mẹ đã thay đổi suy nghĩ.

Người trẻ chỉ có một cách để chứng minh năng lực, đó là lao vào hành động. Và khi thất bại, dù mọi người có nói gì đi nữa thì hãy kiên trì đi con đường mà mình đã chọn.
Chấp nhận thăng trầm

Dĩ nhiên là con đường thành công không khi nào bằng phẳng. Made Real đã suýt bị nhà đầu tư đầu tiên từ chối sau khi phát hiện cả hai đồng sáng lập chỉ mới 21 tuổi, dù mọi thứ trước đó đang rất thuận lợi. Cả Robin và Roselyn quyết định gọi điện để thuyết phục và giải quyết các mối nghi ngại của nhà đầu tư, và vốn đã được cấp.

Vì ôm đồm quá nhiều, Valerie đã có lúc tưởng chừng gục ngã và bỏ cuộc, nhưng nhờ gia đình và bạn bè hỗ trợ hết lòng, cô vẫn bám trụ được và đã giành được một suất đại diện cho NUS tham gia chương trình học tập – giao lưu tại Thung lũng Silicon trong vòng một năm.
Kiên trì và luôn học hỏi

Những điểm yếu như thiếu kinh nghiệm và kiến thức đôi khi khiến các doanh nhân trẻ gặp khó khăn, nhưng họ không nản lòng. Cả Sonia và Jun Wei đều đồng ý rằng, bản thân họ đã trải qua tình thế mà mọi người xem là “thất bại”, nhưng với họ đây là cơ hội để học thêm một bài học quý giá.

Sonia, sau những lời chỉ trích của những người xung quanh đã nhận ra bản thân đam mê và tâm huyết như thế nào với dự án, nên cô bắt tay làm lại. Jun Wei không có kinh nghiệm viết lách, thuyết trình hay quản lý sự kiện. Anh chàng đã cố gắng khắc phục bằng cách xem các chương trình về doanh nhân và khởi nghiệp trên TV, vừa giải trí vừa học nhanh cách giải quyết các vấn đề.
Tìm bạn đồng hành

Một trong những giây phút tồi tệ nhất với những doanh nhân trẻ này không chỉ là chật vật quản lý thời gian mà còn phải đối mặt với mối quan hệ với những đồng sáng lập khác cùng trang lứa. Jian Rong đã có thời gian căng thẳng với bạn đồng hành vì người này chỉ muốn nhanh chóng kiếm lời trong khi mục tiêu của Jian là phát triển công ty lớn mạnh lâu dài.

David cũng mệt mỏi vì CIO Academy gặp khó khăn ngay khi cậu kẹt giữa kỳ thi mà mọi người cần cậu có mặt để giải quyết. Trước những tình thế đau đầu này, sự bốc đồng tuổi trẻ và những suy nghĩ chưa thấu đáo rất dễ dẫn đến thất bại cho tất cả các bên.
8 lời khuyên các doanh nhân trẻ Singapore dành cho các bạn trẻ:

Các doanh nhân trẻ nói trên đã rất hào phóng chia sẻ kinh nghiệm để những bạn bè khác cùng trang lứa đang ấp ủ giấc mơ làm chủ. Đó là:

8 doanh nhân trẻ Singapore khởi nghiệp thành công ở lứa tuổi 20 (từ trái sang phải, từ trên xuống dưới): David, Robin, Sonia, Jun Wei, Jian Rong, Valerie

1/ Đừng chờ đợi, đừng ngại thất bại, hiểu rõ mình muốn gì, luôn giao tiếp rõ ràng và đừng ngại nhờ vả mọi người giúp đỡ.

2/ Thành công của bản thân chưa phải là tất cả, bạn còn cần quan tâm đến cộng đồng xã hội. Bạn cũng chẳng thể thành công một mình, hãy giữ liên lạc với bạn bè và quan tâm đến gia đình.

3/ Một bài học đau sẽ khiến bạn nhớ lâu và hãy giữ cho mình một cái đầu tỉnh táo để nhận ra những cơ hội học hỏi ở mọi thứ xung quanh, mà đặc biệt là từ thất bại.

4/ Hãy “mặt dày” một chút, không phải để được lợi nhiều hơn mà để vượt qua nỗi sợ của chính bản thân.

5/ Nhớ đừng giới hạn mình vì những điểm yếu ngày hôm nay, kiến thức có thể trau dồi và kinh nghiệm có thể tích lũy.

6/ Thời điểm tốt nhất để khởi nghiệp là do bạn chọn, không phải do thời thế, thị trường hay độ tuổi.

7/ Bạn phải sẵn sàng để đánh đổi.

8/ Chấp nhận rằng không phải mọi thứ đều màu hồng và mọi người luôn nghĩ khác bạn.

“Nghề chọn người, chứ không phải người chọn nghề”, thành ra, đào thải cũng bình thường thôi. Có hàng trăm nẻo đường khởi nghiệp vào đời.

Trong bài viết gửi Báo Đầu tư Online – Baodautu.vn, ông Trần Hải Bằng, sáng lập vemaybay.com.vn muốn chia sẻ 10 năm kinh nghiệm khởi nghiệp của mình với giới trẻ. Theo ông Bằng, có hàng trăm nẻo khởi nghiệp, chìa khóa thành công nằm trong tay mỗi người nếu chọn đúng thế mạnh của mình.

Sau khi đọc bài viết của một bạn cựu sinh viên Trường đại học Ngoại thương (FTU) tâm sự về khởi nghiệp, tôi cảm thấy rất đồng cảm, chia sẻ với những suy nghĩ của bạn, cũng như tìm thấy lại mình phần nào ở trong đó.

Bài viết với chủ đề “Khởi nghiệp là đập nát cái tôi, không sợ nhục, không sợ ngu” thực sự mang lại nhiều trăn trở cho người đã khởi nghiệp, đang và sẽ khởi nghiệp hoặc thậm chí tái khởi nghiệp.

Giao diện của website vemaybay.com.vn

Bạn trẻ đó đã tự vấn bản thân rất thành thực, rõ ràng, thậm chí có phần hơi cường điệu những khó khăn gặp phải, nhưng nó đúng với tâm trạng của tôi trong những ngày đầu khởi nghiệp dự án vemaybay.com.vn.

Có bạn đọc xong sẽ tự nhủ: “Ừ, đương nhiên sợ nhục thì không sợ rồi, cái tôi thì cũng đã đập nát rồi, nhưng rồi tiếp theo là sao nữa? Sao mình vẫn chưa thành công, kiếm tiền sao khó quá… Vì vậy, tôi muốn chia sẻ thêm suy nghĩ ở cái phần tiếp theo đó, trên cơ sở hơn 10 năm kinh nghiệm khởi nghiệp với nghề bán vé máy bay.

Với tôi, tôi khởi nghiệp cũng đã có chút thành công nho nhỏ. Thành công theo định nghĩa riêng của tôi, đó là mở được một công ty đang ngày càng ăn nên làm ra, có một đội ngũ nhân viên hạnh phúc, vui vẻ và có những đứa con chăm ngoan.

Nói ra điều này, có người sẽ cười và phản biện, cái đó thì đơn giản thôi mà, chắc có triệu người như thế! Họ nói không sai, vì theo tôi biết, chỉ ở khu vực TP.HCM, số người có tài sản giá trị trên triệu USD chắc cũng tới cả vạn, nếu chỉ tính riêngbất động sản. Tài sản của họ có thể đến do kế thừa, có thể do xuất phát điểm gia đình, có thể do may mắn mà có, có thể quá trình kinh doanh lâu đời của gia đình…

Tôi sẽ không bàn về vấn đề đó, mà chỉ nói về kinh nghiệm start-up từ số 0. Chia sẻ này chỉ phù hợp với bạn nào đang mong muốn khởi nghiệp với mức doanh thu khoảng tầm một vài trăm triệu/tháng. Và các bạn cũng lưu ý, nghề bán vé máy bay cũng sẽ làm góc nhìn của tôi bị bó hẹp, giới hạn, do vậy, bạn nên cẩn thận khi ứng dụng cho riêng mình.

Tôi nghĩ rằng, khởi nghiệp là kiếm gì đó làm, bán và kiếm tiền. Đơn giản vậy thôi. Đừng quá sa đà vào việc sáng tạo ra điều gì mới mẻ. Tôi muốn nhấn mạnh chân lý “dưới bầu trời này không có gì mới mẻ!” Hãy suy nghĩ không cũ về những vấn đề không mới. Kiếm điều gì đó thị trường cần, mình thấy phù hợp với hoàn cảnh mà làm. Tùy thời tạo thế. Làm theo cách tốt hơn, cải tiến hơn, cạnh tranh hơn.

Các lợi thế của người trẻ thường là nhanh nhẹn, nắm bắt công nghệ nhanh, nhạy cảm với xu hướng mới. Ở Việt Nam, cách để khởi nghiệp thành công nhanh, giảm thiểu chi phí là dựa vào bán hàng trên Internet.

Chìa khóa khởi nghiệp nằm ở chỗ này, nhưng chưa được chú trọng đúng mức. Bạn làm ra sản phẩm dịch vụ tốt đẹp đến mấy mà không giải quyết được đầu ra thì coi như xong. Internet là nơi giải quyết đầu ra tốt nhất hiện nay, rẻ nhất hiện nay, đơn giản dễ thực hiện nhất, dễ kiểm soát nhất, ít phiền toái nhất. Nên nghiên cứu qua các trang thông tin về marketing, sales online, SEO, facebook… để ứng dụng cho công việc một cách miễn phí và tiết kiệm.

Tôi lại muốn trích dẫn lại bài viết của bạn sinh viên FTU. Đó là: “Sài Gòn nắng như cái chảo lửa, thế mà 12 giờ cũng phi ra đường. Ở nhà thì mất đơn hàng, ra đường thì có tiền, chọn đi! Có mà là 12 giờ đêm cũng xông ra tuốt chứ đừng nói gì là giờ trưa”.

Đã khởi nghiệp, chọn đường làm chủ thì phải chấp nhận thôi. Bạn than thở cũng chẳng ích gì. Chạy long tong ngược xuôi ngoài đường để tiếp thị như bạn là tốt, nhưng thử xem có cách khác không. Có thể để khách hàng tìm kiếm thông tin của bạn, nghiên cứu kỹ lưỡng về dịch vụ, giá cả và sản phẩm công ty của bạn, nếu thực sự có nhu cầu họ sẽ gọi bạn.

Lưu ý là môi trường Việt Nam khác “Tây”. Con người Việt Nam khác “Tây”. Hoàn cảnh cụ thể từng người khác nhau. Bi kịch là lấy công thức nơi khác về áp dụng cho ta. Các start-up ở nước ngoài thường theo mô hình bán công ty kiếm lời, còn ở Việt Nam vẫn là kiếm tiền tháng. Mô hình khác nhau, mục tiêu khác nhau, cách thức sẽ khác nhau nhiều lắm.

Rồi thì các bạn ở nước ngoài có cơ hội tiếp cận lãi suất chỉ tầm 1%-2%/năm, đầy những quỹ đầu tư mạo hiểm sẵn sàng giải ngân, trong khi chúng ta gần đây mới nhắc đến hệ sinh thái khởi nghiệp – một cụm từ thời thượng cũng chưa rõ nội hàm thế nào. Lãi suất ngân hàng mà doanh nghiệp Việt Nam đang phải gánh là khoảng 10-12%/năm.

Không hiểu sao, bạn bè tôi gần đây ngày càng trở nên “hoang đường”. Họ nói nhiều về các dự án tỷ đô trên trời dưới đất. Chúng ta không thể bị hút theo ảo ảnh và cách làm của họ. Đó sẽ là sai lầm.

Để khởi nghiệp thành công, trước tiên cần chẩn bệnh cho chính mình, phải giải ngộ (ngộ nhận) về bản thân, trả mình về đúng vị trí thực tại rồi mới bắt đầu được. Khó nhất khi khởi nghiệp là trả lời câu hỏi: làm cái gì phù hợp với hoàn cảnh của mình, và nếu làm mình sẽ cải tiến làm tốt hơn ở điểm nào?

Khát khao là tốt nhưng phương pháp tư duy, phương cách triển khai, thời gian địa điểm với những số liệu luận cứ sắc bén sẽ giúp bạn start-up chắc chắn hơn nhiều. Không gì điều tra nghiên cứu hay bằng tiếp cận đúng người đang làm nghề mình mong muốn, người đang thành công đó sẽ là người dẫn đường tuyệt vời nhất. Hãy lăn xả tiếp cận thực tế, không ngồi nhà hoặc quán cafe tưởng tượng.

Cuối cùng, tôi tin vào vấn đề nhân quả, sự phù hợp của từng cá nhân với từng cá tính trong khởi nghiệp. Có người hợp, người không là lẽ thường cuộc sống. Ai cũng có sự sắp đặt riêng của số phận. Ai cũng làm chủ cả thì ai sẽ là nhân viên? Ai cũng chỉ tay năm ngón thì ai là người thực hiện đây?

Ông bà ta có câu “nghề chọn người, chứ không phải người chọn nghề”, thành ra, đào thải cũng bình thường thôi. Có hàng trăm nẻo đường khởi nghiệp vào đời. Chúc bạn lựa chọn đúng con đường mình đi phù hợp.

Lý giải cho quyết định này của mình, anh Hoàng cho biết, quyết định bán nhà là liều lĩnh, “ăn cả ngã về không” nhưng đồng thời nó sẽ có tác dụng kích thích bản thân và các thành viên khác.

Sau khi tốt nghiệp ngành Công nghệ thông tin theo học bổng Chính Phủ Úc năm 2008, anh Đào Xuân Hoàng về nước cùng cộng sự lập ra công ty phần mềm và thương mại điện tử.

Năm 2011, từ khi gia đình có thêm một thành viên mới, anh bắt đầu nghiên cứu sâu về các phương pháp giáo dục giáo dục sớm cho các bé từ 0 – 6 tuổi (qua sách vở, chuyên gia cùng quá trình áp dụng thực tế), và đã nhận thấy được giá trị tuyệt vời đối với sự phát triển của trẻ.

Trước khi cho ra đời sản phẩm Monkey Junior, anh đã từng dùng rất nhiều chương trình khác nhau, thậm chí gửi mua bên Mỹ có giá gần chục triệu nhưng không cảm thấy hài lòng.

“Mình nhận thấy rằng, những phần mềm ấy khó áp dụng được với tất cả mọi người vì chưa có tính hệ thống, toàn diện ở nhiều vấn đề, lĩnh vực khác nhau trong cuộc sống. Và sau một thời gian dài ấp ủ, Monkey Junior đã ra đời, là chương trình học đọc, học ngôn ngữ cho các bé trên khắp thế giới”, anh Hoàng nói.

Mất hơn 2 năm trời phát triển ròng rã và không dưới 3 lần xây đi rồi đập làm lại. Anh Hoàng khẳng định khi từ bỏ công ty quy mô lớn về khởi nghiệp ở lĩnh vực giáo dục, tôi chỉ mong có thể giúp trẻ em Việt Nam được tiếp xúc sớm với tiếng Anh, mở cánh cửa giao tiếp cho trẻ với thế giới bên ngoài một cách khoa học và chi phí hợp lý nhất.

Anh Hoàng cho rằng quyết định bán nhà là liều lĩnh, “ăn cả ngã về không” nhưng đồng thời nó sẽ có tác dụng kích thích bản thân và các thành viên khác.

Kể từ khi được ra mắt vào cuối năm 2015, Monkey Junior liên tục là một trong những chương trình học đọc được yêu thích nhất trên App Store và Google Play, nằm trong top 100 chương trình giáo dục được tải nhiều nhất ở một loạt nước trong đó có Mỹ, Canada và Việt Nam.

Chia sẻ về mục tiêu sắp tới, anh Hoàng cho biết, hiện tại chương trình tiếng Anh-Anh và Anh-Mỹ đã được hoàn thiện và dự kiến trong tháng 5 này Monkey Junior sẽ cho ra mắt chương trình tiếng Việt, tiếng Pháp, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Trung. Còn mục tiêu trong tương lai xa hơn, anh Hoàng sẽ phát triển Monkey Junior thành ứng dụng giáo dục hàng đầu thế giới giúp bé học ngoại ngữ và học đọc. Ngoài ra, anh Hoàng còn dự định kết hợp với các tổ chức, trường học mầm non để đưa sản phẩm vào giáo trình học của trẻ, giúp trẻ được tiếp cận sớm với tiếng Anh và các ngôn ngữ khác một cách phổ biến hơn, thuận tiện hơn với chi phí rẻ nhất để trẻ nào cũng có thể theo học được, đặc biệt là ở nước có nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam.

Hiện nay, sau 6 tháng, ứng dụng đã có hơn 500.000 lượt tải trên toàn cầu, trong đó 43% người dùng đến từ Mỹ, sau đó là Canada và Việt Nam”

Tháng 5/2016, Monkey Junior của anh Hoàng đã xuất sắc nằm trong số 15 startup cuối cùng và là đại diện duy nhất của Việt Nam được lựa chọn tham gia thi đấu trong vòng chung kết cuộc thi Sáng kiến toàn cầu (GIST Tech-I 2016) tại Silicon Valley.

GIST Tech-I 2016 là cuộc thi sáng kiến toàn cầu được khởi xướng bởi chính phủ Mỹ, năm nay được tổ chức dưới sự chủ trì của tổng thống Mỹ B.Obama cùng nhiều quan chức hàng đầu của các nước tại Silicon Valley nhằm chọn ra những công ty về công nghệ có giá trị cộng đồng cao. Cuộc thi thu hút rất nhiều các công ty công nghệ trên toàn thế giới tham dự với tổng cộng trên 1000 hồ sơ đến từ hơn 100 quốc gia.