Khi báo nghỉ và được công ty đề nghị tăng lương để ở lại, câu hỏi quyết định không phải là con số mới cao đến đâu, mà là lý do khiến bạn muốn đi đã được giải quyết chưa. Nếu bạn đi chủ yếu vì lương và mức mới thật sự đúng với giá trị của bạn, ở lại có thể hợp lý. Nếu lý do là người quản lý, cơ hội học, hướng đi của công ty, thì tiền thêm hiếm khi sửa được, và nhiều người ở lại rồi vẫn nghỉ trong một thời gian ngắn sau đó.
Bài viết từ góc người lao động: những câu tự hỏi trước khi trả lời, những thay đổi có thể xảy ra trong quan hệ với công ty sau khi bạn đã từng báo nghỉ, cách nhận nếu quyết ở lại, và cách từ chối mà vẫn giữ được quan hệ. Góc doanh nghiệp, tức có nên dùng đề nghị giữ lại hay không, thuộc về các trang chuyên về nhân sự.
Vì sao công ty đưa đề nghị giữ lại
Hiểu động cơ của công ty giúp bạn đánh giá đề nghị tỉnh táo hơn. Thay một người có kinh nghiệm tốn kém: thời gian tuyển, chi phí tuyển, thời gian người mới làm quen, công việc bị chậm trong lúc chuyển giao. Với nhiều vị trí, tổng chi phí này lớn hơn khoản tăng lương được đề nghị. Vì vậy, từ góc công ty, giữ bạn bằng một mức tăng là quyết định có lý về kinh tế, kể cả khi họ không định thay đổi gì khác.
Điều đó không có nghĩa đề nghị là không thành thật. Nhiều trường hợp công ty thật sự quý bạn và nhận ra mình đã trả thấp. Nhưng cũng có trường hợp đề nghị chỉ nhằm có thêm thời gian để tìm người thay hoặc vượt qua một giai đoạn bận rộn.
Cũng nên biết rằng đề nghị giữ lại thường được đưa ra rất nhanh, đôi khi ngay trong buổi bạn báo nghỉ, và kèm lời mời ở lại nói chuyện thêm. Tốc độ đó không phải ngẫu nhiên: quyết định đưa ra trong lúc cảm xúc còn mạnh, khi bạn vừa được nghe những lời ghi nhận hiếm khi được nghe, dễ nghiêng về phía ở lại. Xin một hai ngày để cân nhắc là hoàn toàn bình thường.
Một câu hỏi giúp phân biệt: vì sao mức lương này không được đề nghị trước khi bạn báo nghỉ? Nếu câu trả lời là công ty không biết bạn đang được trả thấp, đó có thể là chuyện thông tin. Nếu công ty biết nhưng chỉ hành động khi bạn sắp đi, đó là thông tin về cách công ty đối xử với người ở lại.
Câu hỏi tự đặt trước khi trả lời
Mình muốn đi vì điều gì, theo thứ tự? Viết ra ba lý do chính khiến bạn tìm việc mới, xếp theo mức quan trọng. Nếu lương đứng đầu và các lý do khác nhẹ, đề nghị có thể giải quyết được vấn đề. Nếu lương đứng thứ ba, đề nghị chỉ giải quyết phần nhỏ nhất.
Điều gì khác sẽ thay đổi nếu mình ở lại? Cùng người quản lý, cùng công việc, cùng nhóm, chỉ khác con số trên phiếu lương? Hay công ty đề nghị cả thay đổi về vai trò, dự án, người quản lý?
Mức mới có thật sự đúng giá trị hay chỉ để bằng lời mời bên ngoài? Nếu công ty chỉ trả bằng mức bên ngoài vì bị ép, kỳ tăng lương sau có thể sẽ thấp hơn để bù lại. Hỏi rõ mức mới ảnh hưởng thế nào đến các kỳ xét lương tiếp theo.
Mình đã cam kết gì với công ty mới? Nếu đã đồng ý bằng văn bản hoặc đã ký hợp đồng, rút lại có ảnh hưởng đến uy tín, nhất là trong ngành nhỏ nơi mọi người biết nhau.
Nếu ở lại, sáu tháng sau mình có vui không? Hình dung cụ thể một ngày làm việc sáu tháng sau. Nếu hình ảnh đó giống hệt những ngày khiến bạn muốn đi, chỉ khác số tiền, câu trả lời có thể đã rõ.
Khi nào ở lại có thể hợp lý, khi nào nên cân nhắc kỹ
Không có quy tắc chung cho mọi trường hợp. Bảng dưới gợi ý theo lý do chính khiến bạn muốn đi:
| Lý do chính muốn đi | Đề nghị giữ lại có giải quyết được? | Gợi ý |
|---|---|---|
| Lương thấp hơn thị trường rõ rệt, còn lại hài lòng | Có thể | Ở lại có thể hợp lý nếu mức mới đúng thị trường và có cam kết về các kỳ sau |
| Không có cơ hội lên cấp | Một phần, nếu kèm thay đổi vai trò | Hỏi cụ thể lộ trình, mốc thời gian, ghi lại bằng văn bản |
| Không hợp người quản lý trực tiếp | Hiếm khi | Tiền thêm không đổi được người quản lý; trừ khi có chuyển nhóm |
| Công việc nhàm, không học thêm được | Hiếm khi | Chỉ khi đề nghị kèm dự án hoặc vai trò mới thật sự |
| Không tin hướng đi của công ty | Không | Tăng lương không đổi được chiến lược công ty |
| Lý do gia đình, địa điểm, giờ làm | Tuỳ | Nếu công ty điều chỉnh được giờ làm, làm từ xa, có thể giải quyết |
Nhìn bảng sẽ thấy đề nghị giữ lại thường chỉ giải quyết được một loại lý do. Nhiều người nhận đề nghị vì cảm giác được trân trọng trong khoảnh khắc đó, rồi vài tháng sau nhận ra mọi thứ khác vẫn y nguyên.
Những gì có thể thay đổi sau khi bạn ở lại
Khi đã từng báo nghỉ, quan hệ giữa bạn và công ty có thể khác đi một chút, dù không ai nói ra. Người quản lý biết bạn đã tìm việc bên ngoài và sẵn sàng đi. Ở một số nơi, điều này không ảnh hưởng gì; ở nơi khác, nó có thể ảnh hưởng đến việc bạn được giao dự án dài hạn hay được cân nhắc cho vị trí cần sự gắn bó.
Đồng nghiệp cũng có thể biết. Nếu tin bạn được tăng lương để ở lại lan ra, có thể tạo cảm giác bất công với người khác, và đôi khi khiến người khác cũng đi tìm lời mời bên ngoài để có đề nghị tương tự. Công ty thường muốn giữ kín, và bạn cũng nên giữ kín.
Mặt khác, cũng có trường hợp việc báo nghỉ giúp hai bên nói thật với nhau những điều lẽ ra nên nói từ lâu, và quan hệ sau đó tốt hơn. Điều này thường xảy ra khi đề nghị giữ lại đi kèm một cuộc trao đổi nghiêm túc về vai trò, không chỉ về tiền.
Nếu quyết định ở lại, nên nói chuyện thẳng với người quản lý về những điều khiến bạn muốn đi, và thống nhất những thay đổi cụ thể. Ghi lại các thoả thuận về lương, vai trò, mốc xem xét trong văn bản chính thức như phụ lục hợp đồng.
Ví dụ giả định: hai người, hai lựa chọn khác nhau
Chị Lan, chuyên viên tài chính sáu năm, báo nghỉ để sang một công ty trả cao hơn đáng kể. Chị thích công việc và nhóm hiện tại, chỉ thấy lương đã đứng yên ba năm trong khi trách nhiệm tăng. Công ty đề nghị mức mới gần bằng lời mời bên ngoài, kèm cam kết xét lương đều đặn theo chu kỳ và ghi vào phụ lục hợp đồng. Lý do chính của chị là lương, và nó đã được giải quyết bằng văn bản. Chị ở lại, và báo lời từ chối lịch sự cho công ty kia.
Anh Phong, kỹ sư năm năm, báo nghỉ vì không hợp cách quản lý của trưởng phòng và cảm thấy không học thêm được gì. Lương chỉ là lý do thứ ba. Công ty đề nghị tăng lương đáng kể nhưng không có thay đổi nào khác. Anh nhận ra nếu ở lại, mỗi ngày vẫn là những cuộc họp khiến anh muốn đi. Anh cảm ơn, từ chối, và giữ đúng ngày nghỉ.
Hai lựa chọn ngược nhau, cả hai đều hợp lý, vì cả hai đều xuất phát từ việc nhìn thẳng vào lý do muốn đi, thay vì nhìn vào con số trong đề nghị.
Nếu quyết định ở lại: cuộc nói chuyện cần có
Nhận đề nghị giữ lại mà không nói gì thêm thì mọi thứ dễ trở về như cũ. Một cuộc nói chuyện thẳng thắn với người quản lý ngay sau khi quyết định giúp biến lần báo nghỉ thành cơ hội sửa những gì chưa ổn.
Nội dung nên gồm: những điều khiến bạn đã tìm việc bên ngoài, nói bình tĩnh và cụ thể; những thay đổi bạn mong muốn ngoài lương, như dự án, trách nhiệm, cách làm việc với nhau; và cách hai bên theo dõi những thay đổi đó, chẳng hạn hẹn nói chuyện lại sau ba tháng.
Cũng nên nói rõ rằng bạn ở lại với cam kết thật, không phải chờ cơ hội khác. Người quản lý cần nghe điều này để yên tâm giao việc dài hạn. Nếu bạn chưa thể nói câu đó một cách thật lòng, có lẽ chưa nên nhận.
Từ chối đề nghị giữ lại mà vẫn giữ quan hệ
Nếu đã quyết đi, cách từ chối ảnh hưởng đến quan hệ với công ty cũ, người tham chiếu sau này, và uy tín của bạn trong ngành:
- Cảm ơn thật lòng. Ghi nhận rằng đề nghị cho thấy công ty đánh giá cao bạn.
- Nêu lý do ngắn gọn, không chê bai. "Em đã cân nhắc kỹ, và quyết định này chủ yếu vì hướng phát triển của em, không chỉ vì thu nhập." Không cần liệt kê điều không hài lòng.
- Giữ đúng ngày nghỉ đã báo. Không kéo dài thêm để cân nhắc lại, tránh tạo cảm giác bạn đang mặc cả.
- Bàn giao chu đáo. Phần việc cuối cùng của bạn là thứ đồng nghiệp nhớ lâu nhất.
- Giữ liên lạc. Một tin nhắn hỏi thăm sau vài tháng giữ cửa mở cho những lần hợp tác, giới thiệu hay thậm chí quay lại sau này.
Nếu bạn đang cân nhắc thật sự giữa ở lại và đi, có thể xem thêm các vị trí tương tự đang tuyển ở mangvieclam.com để biết lời mời bên ngoài của mình có phải là ngoại lệ hay là mặt bằng chung của thị trường. Điều đó giúp đánh giá đề nghị giữ lại sát hơn.
Câu hỏi thường gặp
Có nên báo nghỉ để được tăng lương dù không thật sự muốn đi?
Đây là canh bạc rủi ro. Công ty có thể chấp nhận việc bạn nghỉ thay vì đưa đề nghị, và bạn mất việc hoặc phải nhận lời mời bên ngoài mà mình không thật muốn. Nếu muốn được tăng lương, nói chuyện trực tiếp với bằng chứng thường an toàn hơn.
Đã nhận lời công ty mới rồi có nên quay lại nhận đề nghị giữ lại?
Có thể làm, nhưng cần cân nhắc chi phí uy tín với công ty mới, nhất là trong ngành nhỏ. Nếu quyết định ở lại, báo cho công ty mới sớm nhất, lịch sự, xin lỗi vì đã thay đổi. Đọc kỹ những gì đã ký với họ.
Đề nghị giữ lại có nên yêu cầu bằng văn bản không?
Nên. Mức lương mới, thời điểm có hiệu lực, thay đổi về vai trò hay lộ trình đều nên được ghi trong phụ lục hợp đồng hoặc văn bản chính thức. Lời hứa miệng trong lúc công ty đang muốn giữ người dễ bị quên khi tình hình thay đổi.
Ở lại rồi một thời gian sau lại muốn đi thì sao?
Không có gì sai khi bạn đánh giá lại. Nhưng lần báo nghỉ thứ hai thường không có đề nghị giữ lại, và công ty có thể đã chuẩn bị người thay. Nên chắc chắn với quyết định trước khi báo lần hai, và có lời mời cụ thể trong tay.
Công ty đề nghị giữ lại kèm thăng chức thì có khác không?
Có thể khác nhiều, vì thăng chức thay đổi vai trò, không chỉ tiền. Hỏi kỹ phạm vi trách nhiệm, người quản lý, thời điểm có hiệu lực và ghi lại bằng văn bản. Nếu lý do muốn đi là thiếu cơ hội phát triển, đề nghị này có thể giải quyết được.