Khi chuyển đến thành phố mới vì công việc, bạn giữ được kỹ năng và kinh nghiệm, nhưng mất gần hết mạng lưới gặp mặt: đồng nghiệp hay ăn trưa cùng, người trong hội nghề, những mối quen giúp bạn biết tin trước người khác. Dựng lại nhanh nhất thường đi qua ba kênh: người quen của người quen ở nơi mới, cộng đồng nghề tại địa phương, và chính đồng nghiệp ở chỗ làm mới.
Bài này dành cho người chuyển từ Hà Nội vào TP.HCM hay ngược lại, về Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, hoặc tới một tỉnh có khu công nghiệp lớn để nhận việc mới hay được công ty điều chuyển. Nội dung gồm chuẩn bị trước khi đi, những kênh mở nhanh ở nơi mới, nhịp ba tháng đầu, chuyện văn hoá làm việc khác vùng, và cách giữ mạng lưới cũ không đứt.
Mất gì khi chuyển thành phố
Mạng lưới nghề nghiệp của một người phần lớn được xây qua gặp mặt: một cuộc cà phê sau giờ, một sự kiện ngành, một bữa tiệc cuối năm của hội. Khi chuyển đi, quan hệ thân thiết vẫn còn qua điện thoại, nhưng phần quan hệ "quen biết vừa phải", vốn là nơi đến của nhiều thông tin và cơ hội, nguội rất nhanh khi không còn gặp nhau.
Ở thành phố mới, bạn là người lạ trong nghề. Những cơ hội được chuyền miệng trong các nhóm đã quen nhau sẽ không tới tai bạn trong một thời gian. Nếu bạn chuyển vì việc mới đã có sẵn, điều này ít ảnh hưởng ngay; nhưng nếu vài năm sau muốn đổi việc ở chính thành phố đó, mạng lưới địa phương sẽ quyết định nhiều.
Cũng có thứ bạn được: góc nhìn của người từ nơi khác đến, những quan hệ ở thành phố cũ mà người địa phương không có. Người chuyển từ Hà Nội vào TP.HCM hay ngược lại thường có lợi thế khi công ty cần người kết nối hai đầu. Dựng mạng lưới mới mà vẫn giữ được mạng lưới cũ là biến việc chuyển đi thành một lợi thế.
Chuẩn bị trước khi đi
Vài tuần trước khi chuyển là lúc dễ xin giúp đỡ nhất, vì người quen ở thành phố cũ còn đang nghĩ tới bạn:
- Rà danh bạ tìm người đã ở nơi mới: đồng nghiệp cũ đã chuyển vào, bạn cùng trường, người từng gặp ở sự kiện. Nhắn báo tin bạn sắp chuyển và hẹn một lần gặp.
- Nhờ người quen giới thiệu một hai người cùng nghề ở nơi mới. Lời nhờ cụ thể: "Anh có quen ai làm quản lý chất lượng ở các nhà máy phía Nam không, em muốn hỏi chuyện nghề khi vào."
- Tìm hội nghề, câu lạc bộ ngành, nhóm cựu sinh viên ở nơi mới và xem lịch sinh hoạt của họ.
- Cập nhật hồ sơ trên mạng nghề nghiệp với nơi ở mới khi đã chắc chắn, để người trong ngành ở đó tìm thấy bạn.
- Hỏi công ty mới hoặc chi nhánh mới về những người sẽ làm việc cùng, và xin hẹn trước một buổi gặp không chính thức nếu có thể.
Mục tiêu không phải là có sẵn mạng lưới khi đến, mà là có sẵn ba bốn người để gọi trong tháng đầu. Từ những người đó, mạng lưới sẽ mở rộng theo kiểu người quen giới thiệu người quen.
Các kênh mở nhanh ở nơi mới
Mỗi kênh cho một loại quan hệ khác nhau. Kết hợp vài kênh giúp mạng lưới vừa có chiều sâu vừa có độ rộng:
| Kênh | Mở nhanh vì | Cho bạn điều gì | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Đồng nghiệp ở chỗ làm mới | Gặp hằng ngày | Hiểu thị trường địa phương, giới thiệu người | Đừng chỉ quen nhóm mình, làm quen cả phòng khác |
| Người quen của người quen | Có sẵn lòng tin ban đầu | Quan hệ có chiều sâu từ đầu | Nhớ báo lại cho người giới thiệu |
| Hội nghề, câu lạc bộ ngành địa phương | Có lịch sinh hoạt đều | Gặp nhiều người cùng nghề | Nhận một việc nhỏ để được biết đến |
| Hội đồng hương, cựu sinh viên | Có điểm chung sẵn | Hỗ trợ cả đời sống lẫn công việc | Nghề nghiệp đa dạng, cần chọn lọc |
| Sự kiện ngành, hội thảo | Nhiều người một lúc | Nắm nhanh ai là ai trong ngành ở địa phương | Cần theo dõi sau đó mới thành quan hệ |
Kênh mạnh nhất thường bị bỏ qua là chính chỗ làm mới. Nhiều người dồn sức đi sự kiện bên ngoài mà quên rằng đồng nghiệp ở phòng ban khác, nhà cung cấp, khách hàng của công ty mới đều là người địa phương, hiểu thị trường và quen nhiều người.
Nhịp ba tháng đầu
Ba tháng đầu vừa phải lo nhà cửa, đi lại, công việc mới, nên nhịp xây quan hệ cần vừa sức:
- Tháng thứ nhất: gặp những người đã liên hệ trước khi đến; ăn trưa với đồng nghiệp mới nhiều nhất có thể; hỏi họ về những sự kiện, hội nhóm nghề ở địa phương.
- Tháng thứ hai: dự một hai buổi sinh hoạt của hội nghề hoặc sự kiện ngành; theo dõi sau mỗi buổi; nhận lời mời của đồng nghiệp đi các hoạt động ngoài giờ.
- Tháng thứ ba: chọn một cộng đồng để tham gia sâu hơn và nhận một việc nhỏ; hẹn lại cà phê với hai ba người đã gặp để quan hệ có lần gặp thứ hai.
- Xuyên suốt: mỗi tuần một cuộc gặp hoặc cuộc gọi với người mới ở nơi mới, và một tin nhắn hỏi thăm người cũ ở nơi cũ.
Nhịp này chậm hơn mong muốn của nhiều người. Nhưng quan hệ ở nơi mới cần lần gặp thứ hai, thứ ba mới thành, và ba tháng là khoảng thời gian thường đủ để có vài mối quen thật thay vì một danh bạ dài.
Văn hoá làm việc khác vùng: những điều nên quan sát
Nhịp giao tiếp. Mỗi thành phố có thói quen riêng về mức độ trực tiếp khi góp ý, tốc độ trả lời tin nhắn, chuyện gặp mặt ngoài giờ. Tránh khái quát theo vùng miền, nhưng quan sát kỹ trong vài tuần đầu để biết đồng nghiệp ở đây quen kiểu nào.
Cách quan hệ được xây. Có nơi quan hệ công việc thường mở qua bữa ăn, bữa nhậu; có nơi qua các buổi cà phê sáng; có nơi tách bạch hẳn công việc với đời sống. Tham gia theo cách bạn thấy thoải mái, không cần ép mình theo mọi hoạt động.
Mạng lưới cũ và mới. Ở những thành phố nhỏ hơn, nhiều người trong ngành quen nhau từ lâu, qua trường lớp, gia đình. Người mới đến cần thời gian để được tin, và một lời giới thiệu từ người địa phương có sức nặng lớn.
Tránh so sánh. Câu "ở ngoài kia làm thế này" lặp nhiều lần khiến đồng nghiệp mới khó chịu, giống như khi chuyển công ty. Chia sẻ kinh nghiệm khi được hỏi, và hỏi họ về cách làm ở đây.
Khi bị điều chuyển thay vì tự chọn
Không phải ai chuyển thành phố cũng vì muốn. Nhiều người được công ty điều chuyển tới chi nhánh mới, nhà máy mới, hoặc tới nơi cần người dựng bộ máy. Khi đó, cảm giác bị bứt khỏi nơi quen có thể làm bạn ngại xây quan hệ mới, nhất là nếu nghĩ mình chỉ ở đó vài năm.
Chính vì thời gian có hạn, mạng lưới ở nơi được điều chuyển càng đáng xây sớm. Người dựng chi nhánh hay nhà máy mới cần quen nhà cung cấp, cơ quan quản lý, đối tác địa phương; những quan hệ đó vừa giúp công việc trôi, vừa là thành tích có thể kể khi quay về hoặc khi chuyển việc sau này.
Trước khi nhận điều chuyển, nên hỏi rõ thời hạn dự kiến, chế độ hỗ trợ đi lại và nhà ở, vị trí khi quay về, và ghi lại bằng văn bản. Những điều này thuộc thoả thuận với công ty, nhưng ảnh hưởng trực tiếp tới việc bạn có tâm thế đầu tư cho quan hệ ở nơi mới hay không.
Những sai lầm hay gặp khi xây lại mạng lưới
Chỉ chơi với người cùng quê, cùng thành phố cũ. Thoải mái, nhưng khiến bạn mãi là người ngoài ở nơi mới. Giữ những mối thân quen đó, đồng thời đặt mục tiêu quen thêm người địa phương trong ngành.
Đi quá nhiều sự kiện trong tháng đầu. Kiệt sức trong khi còn đang lo nhà cửa, công việc mới. Một hai sự kiện chọn lọc mỗi tháng là đủ.
Không có lần gặp thứ hai. Gặp nhiều người một lần rồi thôi. Quan hệ ở nơi mới cần được nhắc lại; hẹn lại cà phê với vài người đã nói chuyện hợp là bước dễ bị bỏ qua nhất.
Chờ ổn định rồi mới bắt đầu. Ba tháng đầu là lúc mọi người còn tò mò về người mới đến và sẵn lòng giới thiệu. Đợi tới khi "ổn định hẳn" thường là đợi qua mất giai đoạn dễ nhất.
Bỏ hẳn mạng lưới cũ. Mải xây mới mà quên nhắn tin cho người cũ, đến khi cần thì quan hệ đã nguội.
Giữ mạng lưới cũ không đứt
Chuyển đi không có nghĩa là bỏ mạng lưới cũ. Người ở thành phố cũ vẫn là nguồn thông tin, giới thiệu, và có thể là nơi bạn quay về sau vài năm. Giữ nhịp liên lạc nhẹ với nhóm quan trọng: một tin nhắn mỗi vài tháng, gặp khi bạn về công tác hoặc về thăm nhà.
Kết nối hai mạng lưới với nhau là cách tạo giá trị riêng. Khi một người quen ở thành phố cũ cần đối tác, nhà cung cấp hay ứng viên ở nơi mới, bạn là người giới thiệu được. Ngược lại cũng vậy. Người làm cầu nối giữa hai nhóm thường được cả hai bên nhớ đến.
Nếu đang cân nhắc chuyển thành phố mà chưa có việc ở nơi mới, có thể xem các vị trí đang tuyển theo khu vực trên mangvieclam.com để ước lượng thị trường ở đó trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển thành phố có nên tìm việc trước rồi mới chuyển?
Thường an toàn hơn, vì bạn có thu nhập và có ngay đồng nghiệp để bắt đầu mạng lưới. Nếu chuyển trước vì lý do gia đình, hãy chuẩn bị khoản dự phòng dài hơn bình thường, vì tìm việc ở nơi chưa có quan hệ thường lâu hơn.
Làm sao tìm hội nghề ở thành phố mới?
Hỏi đồng nghiệp mới, người quen trong ngành, tìm trên mạng nghề nghiệp trực tuyến và mạng xã hội theo tên ngành kèm tên thành phố. Nhiều hội có chi hội ở các thành phố lớn, nên có thể hỏi luôn hội bạn đang tham gia ở nơi cũ.
Người hướng nội có khó xây mạng lưới ở nơi mới không?
Có thể chậm hơn, nhưng các kênh có sẵn cấu trúc như hội nghề với việc cụ thể để làm, hoặc gặp riêng người được giới thiệu, thường hợp với người hướng nội hơn các sự kiện đông người.
Có nên tham gia hội đồng hương ở nơi mới?
Có thể, vì hội đồng hương cho điểm chung sẵn và hỗ trợ cả đời sống lẫn công việc. Nhưng nghề nghiệp của thành viên rất đa dạng, nên kết hợp với một cộng đồng nghề để có quan hệ chuyên môn.
Bao lâu thì mạng lưới ở nơi mới bắt đầu có ích?
Thường cần vài tháng tới một năm để có những quan hệ đủ tin cậy cho việc giới thiệu, góp ý. Thông tin hằng ngày về thị trường thì đến sớm hơn, thường ngay từ tháng đầu qua đồng nghiệp ở chỗ làm mới.