Quay lại công ty cũ là quyết định hợp lý khi lý do khiến bạn rời đi đã thay đổi thật, và bạn mang về một năng lực hoặc góc nhìn mà lúc trước chưa có. Nếu lý do cũ vẫn còn nguyên, như cùng người sếp, cùng chính sách, cùng giới hạn phát triển, thì quay lại thường chỉ là đổi một khó khăn ở chỗ mới lấy một khó khăn quen thuộc, và lần rời đi thứ hai sẽ khó giải thích hơn lần đầu.
Trong giới nhân sự, người quay lại làm cho công ty cũ thường được gọi là nhân viên "boomerang". Họ có lợi thế lớn: hiểu văn hoá, hệ thống, quen người, nên bắt nhịp nhanh hơn người mới. Bài này giúp bạn cân nhắc lời mời quay lại, chuẩn bị điều cần đàm phán lại, và xử lý phần khó nhất là quan hệ với những người đã ở lại.
Bốn câu tự hỏi trước khi nhận lời
Lý do mình rời đi đã thay đổi chưa? Viết ra lý do thật khiến bạn đi lúc trước, không phải lý do bạn nói trong đơn. Sau đó kiểm từng lý do: người sếp đó còn không, chính sách đó đã đổi chưa, vị trí bạn quay về có khác vị trí cũ không. Nếu không có lý do nào thay đổi, hãy cẩn thận với cảm giác "giờ mình về sẽ khác" vì phần thay đổi thường chỉ nằm ở bạn.
Mình quay lại vì muốn, hay vì chỗ mới không như ý? Nhiều người cân nhắc quay về sau vài tháng ở chỗ mới gặp khó. Cảm giác nhớ chỗ cũ trong giai đoạn đó thường phóng đại mặt tốt và quên mặt xấu. Chờ thêm một thời gian ngắn để chắc đây không chỉ là cú sốc chuyển việc.
Mình mang về được gì mới? Lần quay lại có giá trị nhất là khi bạn mang về một kỹ năng, một kinh nghiệm ở quy mô khác, hay hiểu biết về đối thủ, khách hàng mà công ty cần. Điều đó giúp bạn được nhìn như một người có giá trị mới, không phải "người cũ về lại".
Lần này mình sẽ ở lại bao lâu và làm gì? Hình dung một chặng hai ba năm cụ thể. Nếu không hình dung được, có thể đây chỉ là giải pháp tạm.
Những trường hợp quay lại thường hợp lý và thường đáng ngại
Bảng sau tổng hợp các tình huống hay gặp. Không có ô nào là quy tắc tuyệt đối, nhưng nó giúp nhận ra mình đang ở trường hợp nào:
| Tình huống | Thường hợp lý khi | Thường đáng ngại khi |
|---|---|---|
| Công ty cũ chủ động mời | Lời mời đi kèm vai trò lớn hơn hoặc khác hẳn | Chỉ mời về ghế cũ vì chưa tuyển được người |
| Sếp cũ đã rời đi | Lý do chính bạn đi là người sếp đó | Bạn đi vì chính sách hay văn hoá chung |
| Chỗ mới không như kỳ vọng | Đã ở đủ lâu để kết luận có cơ sở | Mới vài tuần và đang trong giai đoạn bỡ ngỡ |
| Bạn đi học hoặc làm nơi khác vài năm | Có kỹ năng mới công ty cần | Công ty đã đổi hướng, kỹ năng không còn khớp |
| Công ty tái cơ cấu, đổi chủ | Thay đổi đúng ở chỗ bạn từng thấy vướng | Thay đổi chưa rõ, mọi thứ còn đang xáo trộn |
Cách rời đi lần trước cũng quyết định nhiều. Người đã rời đi đàng hoàng, bàn giao kỹ, giữ liên lạc thường được chào đón; người rời đi trong căng thẳng thì dù được mời, vẫn sẽ có những người nhớ chuyện cũ.
Công ty nhìn người quay lại thế nào
Hiểu góc nhìn của công ty giúp bạn chuẩn bị đúng. Với nhà tuyển dụng, người cũ quay lại giảm được nhiều rủi ro: họ đã biết bạn làm việc ra sao, bạn đã biết văn hoá và hệ thống, thời gian bắt nhịp ngắn hơn hẳn người mới. Đó là lý do nhiều công ty, nhất là doanh nghiệp lớn, giữ quan hệ với cựu nhân viên và chủ động mời người giỏi quay lại.
Nhưng họ cũng có những băn khoăn. Câu hỏi đầu tiên luôn là: lần này người này có đi nữa không. Câu thứ hai: những người đã ở lại sẽ cảm thấy thế nào, nhất là nếu người quay về nhận vị trí hoặc mức lương cao hơn họ. Câu thứ ba: người này có mang về điều gì mới, hay chỉ quay về chỗ ngồi cũ.
Vì vậy, khi trao đổi về việc quay lại, đừng chỉ nói "em nhớ môi trường ở đây". Hãy nói cụ thể điều gì đã thay đổi khiến bạn muốn quay lại, bạn đã học được gì ở chỗ khác, và bạn muốn đóng góp vào đâu trong vài năm tới. Câu trả lời rõ cho ba băn khoăn trên làm cuộc trò chuyện chuyển từ "có nên nhận lại người này" sang "nên giao cho người này việc gì".
Những điều cần đàm phán lại
Quay lại không có nghĩa là mọi điều kiện tự động như cũ hoặc tự động tốt hơn. Nên nói rõ từng mục sau, và có trong thư mời bằng văn bản:
- Vai trò và phạm vi. Bạn quay về đúng vị trí cũ, vị trí cao hơn, hay một vai trò mới. Nếu là vị trí cao hơn, ai sẽ là đồng nghiệp ngang hàng và cấp dưới, trong đó có người từng ngang hàng với bạn không.
- Thu nhập. Mức mới nên phản ánh kinh nghiệm bạn có thêm và mặt bằng thị trường hiện tại, không phải mức cũ cộng một chút. Thông tin thu nhập ở chỗ bạn đang làm là cơ sở để thương lượng, nhưng không nên phóng đại.
- Thâm niên. Hỏi xem thời gian làm việc trước có được tính cho các quyền lợi gắn thâm niên như ngày phép, xét thưởng, hay tính lại từ đầu. Mỗi công ty một chính sách, và có những khoản liên quan tới quy định pháp luật cần hỏi phòng nhân sự cụ thể.
- Thời gian thử việc. Người đã từng làm ở đó có thể đề nghị miễn hoặc rút ngắn thử việc, vì công ty đã biết năng lực bạn.
- Những thứ từng là vấn đề. Nếu bạn đi vì không có đường lên cấp, hãy hỏi lộ trình cụ thể lần này. Nếu đi vì khối lượng việc, hỏi về số người trong nhóm hiện tại.
Hãy nhớ rằng bạn cũng đang có lựa chọn ở chỗ hiện tại. Thái độ "về nhà" quá háo hức làm giảm vị thế thương lượng, trong khi công ty thường muốn có lại người đã hiểu việc.
Đối diện đồng nghiệp đã ở lại
Phần khó nhất của việc quay lại thường không phải công việc mà là con người. Những đồng nghiệp đã ở lại có thể có nhiều cảm xúc: vui vì có người quen, nhưng cũng có thể khó chịu nếu bạn quay về ở vị trí cao hơn họ, hoặc với mức thu nhập mà họ đoán là cao hơn. Có người từng phải gánh phần việc bạn để lại khi đi.
Cách xử lý tốt nhất là khiêm tốn và hỏi nhiều. Công ty đã thay đổi trong thời gian bạn vắng mặt: quy trình mới, người mới, những quyết định bạn không biết lý do. Đừng giả định mọi thứ như lúc bạn đi. Câu "dạo này ở đây làm thế nào" có tác dụng hơn mọi lời giải thích vì sao bạn quay lại.
Nếu có ai từng bị ảnh hưởng khi bạn rời đi, một lời ghi nhận thẳng thắn như "lúc em đi chắc anh phải gánh nhiều phần việc" có thể xoá được khoảng cách nhanh hơn bạn nghĩ. Tránh kể quá nhiều về chỗ bạn vừa làm, nhất là kiểu so sánh, vì người nghe dễ hiểu thành bạn quay về để dạy họ.
Với người mới vào sau khi bạn đi, bạn là người mới với họ. Cư xử như một đồng nghiệp mới, không phải người cũ có đặc quyền.
Những cái bẫy của lần quay lại
Bị nhìn bằng hình ảnh cũ. Sếp và đồng nghiệp nhớ bạn ở vị trí cũ, với năng lực cũ. Dù bạn đã học thêm nhiều, họ có thể vẫn giao những việc cũ. Nói rõ ngay từ đầu bạn mang về điều gì và muốn đóng góp ở đâu.
Quay về đúng những vấn đề cũ. Sau giai đoạn trăng mật, những điều từng làm bạn khó chịu có thể xuất hiện lại. Nếu chúng là lý do chính bạn đi lần trước, đã kiểm kỹ trước khi quay lại thì đây ít là bất ngờ.
Mất hình ảnh với nơi vừa rời. Rời chỗ mới sau thời gian ngắn để về chỗ cũ có thể làm phật lòng người đã tuyển bạn. Hãy rời đi đàng hoàng, nói lý do thật một cách tôn trọng, và bàn giao kỹ như bất kỳ lần nghỉ việc nào.
Lần đi thứ hai khó giải thích. Một người rời đi, quay lại, rồi lại rời đi lần nữa sau thời gian ngắn sẽ khó kể câu chuyện sự nghiệp trong buổi phỏng vấn sau. Lần quay lại nên là quyết định bạn sẵn sàng gắn bó một thời gian.
Giữ cửa quay lại mở, ngay từ khi rời đi
Nhiều lời mời quay lại đến từ những người rời đi theo cách để lại ấn tượng tốt. Nếu bạn đang chuẩn bị nghỉ, vài việc dưới đây giữ cho lựa chọn quay lại luôn còn đó:
- Báo trước đúng hạn và bàn giao kỹ, để người ở lại không phải gánh hậu quả.
- Nói lý do rời đi một cách tôn trọng, tránh đốt cầu bằng lời lẽ gay gắt trong những ngày cuối.
- Giữ liên lạc nhẹ nhàng với sếp cũ và vài đồng nghiệp, chẳng hạn hỏi thăm một hai lần mỗi năm.
- Tham gia nhóm cựu nhân viên nếu công ty có.
- Chia sẻ những gì bạn học được ở chỗ mới khi gặp lại, ở mức không vi phạm bảo mật, để người cũ thấy bạn đã lớn lên thế nào.
Cửa mở không có nghĩa là bạn phải bước qua. Nhưng một sự nghiệp dài thường có những lúc lựa chọn quen thuộc lại là lựa chọn tốt nhất.
Câu hỏi thường gặp
Quay lại công ty cũ có bị coi là thất bại không?
Không nhất thiết. Nhiều công ty chủ động mời người cũ vì họ hiểu văn hoá và bắt nhịp nhanh. Điều quan trọng là bạn kể được câu chuyện rõ ràng: đi để học gì, quay lại để làm gì. Một lần quay lại có chủ đích thường được nhìn khá tích cực.
Nên chờ bao lâu sau khi nghỉ mới quay lại?
Không có mốc cố định. Quay lại sau vài tuần thường là dấu hiệu của quyết định vội ở một trong hai đầu. Quay lại sau một hai năm, khi đã có kinh nghiệm mới, thường dễ thuyết phục hơn cả với công ty lẫn với chính bạn.
Quay lại có được tính thâm niên cũ không?
Tuỳ chính sách từng công ty và từng loại quyền lợi; một số khoản còn liên quan tới quy định pháp luật về thời gian làm việc. Hỏi rõ phòng nhân sự và đề nghị ghi trong thư mời. Đừng giả định thâm niên được nối tiếp tự động.
Công ty cũ không mời mà mình muốn quay lại thì làm sao?
Liên hệ trực tiếp với sếp cũ hoặc người quản lý bạn quý, nói rằng bạn quan tâm tới cơ hội ở đó và mang về những gì mới. Nếu có vị trí phù hợp, cách này thường hiệu quả hơn nộp đơn qua kênh chung.
Có nên quay lại khi sếp cũ, người mình không hợp, vẫn còn đó?
Nếu người đó là lý do chính bạn đi và bạn sẽ báo cáo trực tiếp cho họ, nên rất thận trọng. Nếu vị trí mới không dưới quyền người đó, hoặc bạn tin quan hệ có thể khác đi, hãy nói chuyện thẳng với họ trước khi nhận lời.