Thời điểm nghỉ việc tốt nhất khi chuyển công ty thường được tính ngược: bắt đầu từ ngày vào chỗ mới, trừ đi thời hạn báo trước theo hợp đồng, rồi điều chỉnh để không mất các khoản thưởng sắp chi, dùng hoặc được thanh toán phép năm còn lại, và có vài ngày nghỉ giữa hai việc. Và chỉ nộp đơn khi đã có thư mời nhận việc được ký, với mọi điều kiện kèm theo đã rõ.
Nhiều người mất tiền hoặc rơi vào thế khó chỉ vì chọn sai vài tuần: nộp đơn trước khi có xác nhận chính thức, nghỉ một tuần trước ngày chi thưởng, quên mất ngày phép tồn. Bài này đi qua từng yếu tố, kèm một lịch mẫu. Phần pháp lý viết theo nguyên tắc chung của Bộ luật Lao động hiện hành; chi tiết cụ thể của bạn cần đối chiếu với hợp đồng, nội quy công ty và văn bản pháp luật đang có hiệu lực.
Điều kiện đầu tiên: thư mời đã ký và không còn điều kiện treo
Lời hứa qua điện thoại chưa phải thư mời. Một cuộc gọi báo "anh chị đã qua vòng cuối" mới là bắt đầu. Hãy chờ thư mời bằng văn bản có ghi vị trí, thu nhập, ngày bắt đầu, thời gian thử việc, và ký xác nhận theo cách công ty mới yêu cầu.
Đọc kỹ các điều kiện kèm theo. Nhiều thư mời ghi "tuỳ thuộc vào kết quả kiểm tra lý lịch, khám sức khoẻ, xác minh bằng cấp". Nếu có, hỏi xem các bước đó mất bao lâu và cố gắng hoàn tất trước khi nộp đơn ở chỗ cũ. Đã có người nộp đơn nghỉ rồi mới biết thư mời bị rút vì một bước kiểm tra chưa xong.
Ngày bắt đầu phải được thống nhất. Nói rõ với công ty mới thời hạn báo trước của bạn ngay từ đầu. Nhà tuyển dụng nghiêm túc hiểu điều này; một nơi ép bạn bỏ ngang chỗ cũ để vào sớm đang cho bạn biết họ sẽ đối xử với nhân viên ra sao.
Giữ bí mật cho tới khi xong. Trước khi mọi thứ được ký, tránh kể với đồng nghiệp, kể cả người thân thiết. Tin đi nhanh hơn bạn nghĩ.
Thời hạn báo trước: nguyên tắc chung
Theo Bộ luật Lao động hiện hành, người lao động có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động một khoảng thời gian, và khoảng này phụ thuộc vào loại hợp đồng bạn đang ký, ví dụ hợp đồng có thời hạn hay không có thời hạn. Một số ngành nghề, công việc đặc thù có thể có quy định riêng. Cũng có những trường hợp luật cho phép nghỉ không cần báo trước, gắn với việc người sử dụng lao động vi phạm nghĩa vụ như không trả lương đúng hạn, ngược đãi, hoặc các hoàn cảnh đặc biệt của người lao động.
Vì số ngày cụ thể và các trường hợp ngoại lệ có thể thay đổi theo văn bản, cách an toàn là đọc ba nguồn: hợp đồng lao động của bạn, nội quy lao động của công ty, và văn bản pháp luật đang có hiệu lực. Khi còn băn khoăn, hỏi phòng nhân sự bằng văn bản hoặc hỏi cơ quan quản lý lao động ở địa phương.
Hai điểm thực tế cần nhớ. Thứ nhất, thời hạn tính từ ngày công ty nhận được thông báo của bạn, nên hãy gửi thông báo theo cách có thể chứng minh ngày nhận, như thư điện tử tới sếp và phòng nhân sự, hoặc đơn có ký nhận. Thứ hai, nghỉ không đủ thời hạn báo trước có thể khiến bạn phải chịu những trách nhiệm theo luật, như bồi thường hoặc mất một số khoản trợ cấp; đây là lý do không nên để công ty mới ép ngày bắt đầu quá sớm. Nếu hai bên thoả thuận được ngày nghỉ sớm hơn, hãy có thoả thuận đó bằng văn bản.
Lịch tiền: những khoản dễ mất vì nghỉ sai vài tuần
Trước khi chọn ngày nghỉ, liệt kê các khoản tiền gắn với mốc thời gian. Mỗi công ty một quy chế, nên đọc quy chế lương thưởng hoặc hỏi phòng nhân sự:
- Thưởng năm, thưởng tháng lương thứ mười ba, thưởng Tết. Nhiều quy chế chỉ chi cho người còn làm việc tại ngày chi, hoặc chi theo tỷ lệ thời gian làm. Nghỉ một tuần trước ngày chi có thể mất cả khoản.
- Thưởng theo quý, theo dự án, hoa hồng bán hàng. Hỏi xem khoản hoa hồng của hợp đồng đã ký nhưng khách chưa thanh toán xong có được tính cho bạn không.
- Phép năm chưa nghỉ. Theo nguyên tắc chung của Bộ luật Lao động hiện hành, khi nghỉ việc mà chưa nghỉ hết phép năm thì người lao động được thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ. Bạn cũng có thể thoả thuận dùng phép trong thời gian báo trước. Kiểm số ngày phép còn lại trước khi nộp đơn.
- Cổ phần, quyền mua cổ phần nhân viên chưa tới mốc nhận. Đọc kỹ điều khoản về việc nghỉ việc trước mốc.
- Cam kết đào tạo. Nếu công ty từng tài trợ khoá học kèm cam kết làm việc một thời gian, nghỉ trước hạn có thể phải hoàn trả một phần theo thoả thuận.
- Lương tháng cuối và các khoản thanh toán khi nghỉ. Luật có quy định thời hạn để công ty thanh toán các khoản liên quan sau khi chấm dứt hợp đồng; hỏi rõ lịch thanh toán.
Ví dụ giả định: thưởng năm chi vào cuối tháng Một và chỉ trả cho người còn làm tại ngày chi. Công ty mới muốn bạn vào ngày đầu tháng Hai. Nếu thời hạn báo trước là một tháng, nộp đơn ngay sau ngày nhận thưởng sẽ dời ngày vào sang đầu tháng Ba. Một tháng chênh lệch có thể đáng thương lượng với công ty mới, hoặc không, tuỳ độ lớn khoản thưởng.
Khoảng nghỉ giữa hai công việc
Nếu được, nên chừa ra vài ngày đến một hai tuần giữa ngày nghỉ ở chỗ cũ và ngày vào chỗ mới. Tuần cuối ở chỗ cũ thường bận bàn giao, còn những tuần đầu ở chỗ mới đòi hỏi tập trung cao. Đi thẳng từ chỗ này sang chỗ kia không nghỉ khiến nhiều người mệt từ tháng đầu, đúng giai đoạn quan trọng nhất để tạo ấn tượng.
Khoảng nghỉ cũng là lúc xử lý các thủ tục cá nhân: nhận lại giấy tờ, xác nhận quá trình đóng bảo hiểm xã hội, cập nhật thông tin ngân hàng nhận lương, và đơn giản là ngủ đủ. Thủ tục chốt và chuyển sổ bảo hiểm xã hội có trình tự riêng; điều cần để ý ở đây là tránh để tháng chuyển giao bị bỏ trống hoặc bị đóng trùng, nên hỏi phòng nhân sự cả hai nơi về tháng đóng cuối và tháng đóng đầu.
Khoảng nghỉ quá dài lại có rủi ro khác: thu nhập gián đoạn, và một số công ty mới không muốn chờ. Một hai tuần thường là mức vừa phải, dễ được chấp nhận.
Lịch mẫu tính ngược từ ngày vào chỗ mới
Ví dụ giả định với thời hạn báo trước một tháng, áp dụng thời hạn thật của bạn vào cột thời điểm:
| Thời điểm | Việc cần làm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trước khoảng 8 tuần | Rà quyền lợi sắp tới: thưởng, phép, cam kết đào tạo | Đọc quy chế, không cần hỏi trực tiếp |
| Trước khoảng 6 tuần | Nhận và ký thư mời, hoàn tất kiểm tra lý lịch | Chưa nộp đơn khi còn điều kiện treo |
| Trước khoảng 5 tuần | Nói chuyện riêng với sếp trực tiếp, rồi gửi thông báo nghỉ | Sếp nên nghe từ bạn trước khi nghe từ người khác |
| Trong thời gian báo trước | Lập danh sách bàn giao, chuyển dần việc cho người nhận | Thoả thuận dùng phép nếu muốn |
| Tuần cuối | Bàn giao xong, trả tài sản, xin xác nhận cần thiết | Hỏi lịch thanh toán lương, phép tồn |
| Một hai tuần trước ngày vào | Nghỉ ngơi, xử lý thủ tục cá nhân | Báo công ty mới nếu có thay đổi |
Lịch này chỉ là khung. Nếu đang giữa một dự án lớn hoặc mùa cao điểm của bộ phận, đề nghị một thời gian báo trước dài hơn quy định có thể được cả hai nơi trân trọng, và giúp bạn rời đi với tiếng tốt.
Khi công ty cũ xin bạn ở thêm hoặc đề nghị giữ lại
Sau khi nhận thông báo nghỉ, không ít công ty đề nghị bạn ở thêm một thời gian vì chưa tuyển được người thay, hoặc đưa ra một đề nghị tăng lương để giữ lại. Hai tình huống này cần tách riêng.
Với đề nghị ở thêm, bạn không có nghĩa vụ kéo dài quá thời hạn báo trước theo hợp đồng và luật. Nhưng nếu ngày vào chỗ mới cho phép, đồng ý thêm một hai tuần để bàn giao trọn vẹn là cách rời đi để lại ấn tượng tốt. Điều quan trọng là thoả thuận ngày nghỉ cuối cùng bằng văn bản, để "thêm một chút" không biến thành vài tháng. Nếu ngày vào chỗ mới không dời được, nói rõ điều đó và đề xuất cách khác như dành vài buổi tối hướng dẫn người nhận việc qua điện thoại sau khi nghỉ.
Với đề nghị giữ lại bằng tăng lương hay chức danh, hãy quay lại câu hỏi bạn đã trả lời khi quyết định đi: lý do chính có phải là tiền không. Nếu lý do là sếp, là cơ hội học, là môi trường, thì một khoản tăng lương không thay đổi những thứ đó. Cách cân nhắc đề nghị giữ lại, kể cả việc nó ảnh hưởng tới niềm tin hai bên, là chủ đề riêng trong phần đàm phán lương. Ở đây chỉ cần nhớ: nếu đã ký thư mời ở chỗ mới, rút lại cũng có cái giá về uy tín với nơi đó.
Mùa chuyển việc và những thời điểm nên tránh
Sau khi nhận thưởng năm. Đây là thời điểm nhiều người chuyển việc nhất, nên thị trường cũng có nhiều ứng viên cạnh tranh. Bắt đầu tìm sớm vài tháng giúp bạn chọn được trước khi làn sóng đó tới.
Giữa một dự án hoặc kỳ cao điểm. Nghỉ giữa kỳ quyết toán, giữa đợt bàn giao công trình hay ngay trước mùa bán hàng lớn làm đồng nghiệp gánh nặng, và người ta nhớ điều đó. Nếu không tránh được, hãy bù bằng bàn giao thật kỹ.
Ngay sau khi được thăng chức hoặc tăng lương. Không bị cấm, nhưng sếp vừa đề xuất cho bạn sẽ thấy hụt hẫng. Nếu đã có ý định đi, nói thật sớm hơn là để họ đi đề xuất rồi mới biết.
Khi đang có kỳ đánh giá. Đơn nghỉ gửi giữa kỳ đánh giá có thể ảnh hưởng tới kết quả, và kết quả đánh giá đôi khi gắn với thưởng. Biết lịch đánh giá để chọn trước hay sau cho có lợi.
Câu hỏi thường gặp
Có nên nộp đơn nghỉ trước khi có việc mới không?
Thường không nên, trừ khi môi trường làm việc gây hại hoặc bạn đã có khoản dự phòng đủ dài. Có việc mới được ký rồi mới nộp đơn giúp bạn tránh khoảng trống thu nhập và giữ thế chủ động khi thương lượng ngày vào.
Công ty mới muốn vào sớm hơn thời hạn báo trước thì làm sao?
Nói rõ thời hạn theo hợp đồng và đề nghị một ngày cụ thể. Có thể hỏi công ty cũ thoả thuận ngày nghỉ sớm hơn, nhưng phải bằng văn bản. Đừng tự ý nghỉ sớm vì có thể phải chịu trách nhiệm theo Bộ luật Lao động hiện hành.
Nghỉ việc có được trả tiền phép năm chưa dùng không?
Theo nguyên tắc chung của Bộ luật Lao động hiện hành, ngày phép chưa nghỉ khi chấm dứt hợp đồng được thanh toán bằng tiền. Cách tính và thời điểm thanh toán nên hỏi phòng nhân sự, và đối chiếu với văn bản đang có hiệu lực nếu có tranh chấp.
Có nên nói với công ty mới về khoản thưởng sắp nhận ở chỗ cũ?
Có, nếu bạn muốn dời ngày vào để nhận thưởng hoặc muốn công ty mới bù lại. Nhiều nhà tuyển dụng quen với yêu cầu này. Nêu số liệu rõ ràng, không thổi phồng, và chuẩn bị chấp nhận một phương án ở giữa.
Thông báo nghỉ việc nên gửi cho ai trước?
Nên nói trực tiếp với sếp trực tiếp trước, sau đó gửi văn bản tới sếp và phòng nhân sự theo quy định công ty. Để sếp nghe tin từ người khác là cách nhanh nhất làm hỏng quan hệ bạn đã xây nhiều năm.